Đến Huế, bớt mộng mơ, tăng ngại ngần

Không thiếu những nơi tôn nghiêm bị thờ ơ, mục nát thế này. Ảnh: Tất Đạt

Cảnh sắc Huế vẫn đẹp, vẫn mộng mơ, nhưng giờ đến với Huế, du khách bắt đầu cảnh giác nhiều hơn khi trên các diễn đàn du lịch, giờ đã giăng giăng những cảnh báo: "Hãy cẩn thận với những lời mồi chài về dịch vụ "chăm sóc sức khoẻ" của cánh xe ôm", "hãy cẩn thận với các chuyến du ngoạn trên sông Hương bằng ghe, xuồng nhỏ tự phát để nghe hò Huế"… Nhưng điều ấy vẫn không đáng ngại bằng chuyện những di sản và việc kinh doanh di sản đang có nhiều vấn đề.

Mới đây, chuyện Sùng Ân điện, nơi thờ vua Minh Mạng và hoàng hậu, được người ta dẹp gọn đi để bày vào đó phòng ngủ cho một bối cảnh trong phim Trần Thủ Độ, thật khiến người yêu Huế bàng hoàng. Thêm chuyện, xây sân tennis ngay trong Đại nội để cho thuê, các toà nhà cổ xưa được gắn máy lạnh chi chít để làm văn phòng và đóng cửa im ỉm không để khách tham quan vào trong, thật không thể không hoảng hốt giật mình.

Vào Đại nội, ở vài nơi, người ta thấy treo lủng lẳng những bình chữa lửa ngay hành lang, hoặc dán ngay trên tường cổ tấm bảng rất to: "Cấm vẽ, viết bậy lên tường" thay vì viết một tấm bảng rồi dựng bên ngoài.

Sốc càng thêm sốc Khi mua vé vào trong thành, chúng tôi được thông báo 45.000 đồng/vé, 4 vé là 180.000 đồng. Nhưng khi cầm vé vào trong một lúc, mới chợt phát hiện ra giá in trên vé chỉ là 35.000 đồng, quay ra hỏi chỉ được 2 cô bán vé trả lời cụt lủn: "Không biết mô, chừ nói ai mà nhớ". Sốc càng thêm sốc khi những du khách miền Nam mua nước dừa, uống xong một trái dừa được tính với giá 30.000 đồng. Có người hỏi "sao mắc vậy" thì nhận ngay câu trả lời: "Ai bảo không uống ly mà uống trái. Uống ly 10.000 đồng thôi".

Và còn gì buồn hơn khi những du khách nước ngoài tỏ ra tiếc rẻ "dùm" trước những toà nhà vừa được phục dựng trong đại nội, với màu sơn loè loẹt chẳng ăn nhập gì với kinh thành xưa. Những chiếc cột được dựng lên cho những ngày lễ hội rồi bị vứt lại hoen ố, bể nát trêu ngươi trước con mắt khách du lịch.

Mô hình ngọc tỷ, thứ tượng trưng cho quyền lực vua chúa ngày xưa thì được trưng bày nhếch nhác nằm ngay giữa đường đi vào bên trong. Nói thẳng, vào Đại nội thay vì được sống lại với không khí của một triều đại đã qua, người ta chỉ cảm nhận được nỗi buồn của thực tế.

Người ta thường bảo đi du lịch cũng là cách học về văn hoá của vùng đất, địa danh mà mình đặt chân đến. Có vẻ như ở Huế người ta quên mất chuyện bảo tồn văn hoá phải song hành với việc phát triển du lịch. Ăn sổi ở thì như thế, thì...

Mô hình ngọc tỷ, thứ tượng trưng cho quyền lực vua chúa ngày xưa thì được trưng bày nhếch nhác nằm ngay giữa đường đi vào bên trong. Ảnh: Tất Đạt

Mộn bàn đá cổ và chiếc ghế bằng đồng bị bỏ mặc theo thời gian trong khuôn viên Đại nội Huế. Ảnh: Tất Đạt

Tất Đạt

Từ chuyện “Phong bì nhỏ” ở Hi Lạp đến chuyện ngày nay ở Việt Nam

TT - Trốn thuế từ lâu là vấn nạn của đất nước Nam Âu này và nhiều người tin rằng nếu chính phủ mạnh tay với thuế thì Hi Lạp có thể đã không rơi vào khủng hoảng với món nợ 300 tỉ euro. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Công nghiệp Hi Lạp, năm ngoái ước tính chính phủ nước này đã thất thoát tới 30 tỉ USD mỗi năm vì trốn thuế.

Những người biểu tình đụng độ với cảnh sát ở Hi Lạp: cảnh sát dùng hơi cay, còn người biểu tình ném gạch đá, đốt lửa. Lý do: những người biểu tình phản đối chính sách thắt lưng buộc bụng mới của chính phủ, còn chính phủ biết giờ là thời điểm cuối cùng cần phải mạnh tay để tránh đất nước suy sụp - Ảnh: AFP

Một ví dụ đơn giản: ở khu nhà giàu phía bắc thủ đô Athens, nơi nhiệt độ thường lên tới hơn 35^OC vào mùa hè, chỉ có 324 cư dân ở đây khai trên giấy tờ thuế là có bể bơi. Khi các điều tra viên thuế dùng ảnh chụp từ vệ tinh để tìm hiểu khu dân cư toàn những biệt thự lộng lẫy này thì con số hoàn toàn khác hẳn: 16.974 bể bơi. Hình thức lừa dối để trốn thuế có khi còn táo tợn hơn.

Mới đây, khi điều tra thu nhập của 150 bác sĩ ở khu nhà giàu Kolonaki ở thủ đô Athens - nơi có rất nhiều cửa hàng của Prada và Chanel, các nhân viên thuế phát hiện hơn một nửa trong số họ cho biết họ có thu nhập dưới 40.000 USD/năm. 34 người trong số này nói họ chỉ thu nhập 13.300 USD - con số dưới mức phải nộp thuế. Mức thu nhập này là không tưởng. Trong khi đó, theo tổng cục trưởng Ilias Plaskovitis của Bộ Tài chính, "chỉ riêng tiền thuê nhà mỗi năm thôi cũng cao hơn con số này nhiều lần".

Kostas Bakouris, người đứng đầu cơ quan chống tham nhũng Transparency International tại Hi Lạp, nói Hi Lạp cần phải chống lại thiên hình vạn trạng kiểu trốn thuế. Các nghiên cứu khác nhau nói kinh tế ngầm ở Hi Lạp đang chiếm 20-30% GDP của nước này. So sánh ở một nền kinh tế phát triển như Mỹ, tỉ lệ kinh tế ngầm này chỉ là 7,8%.

Chính phủ Hi Lạp muốn thay đổi nhưng không dễ chút nào, bởi muốn trốn thuế tất phải mua chuộc, hối lộ. Trốn thuế đã trở thành một phần trong "văn hóa" hối lộ và tham nhũng đã ăn sâu trong xã hội này. Tới bệnh viện, để được bác sĩ quan tâm hơn, người Hi Lạp thường trả thêm bác sĩ chút tiền - hay còn gọi là "fakelaki", theo tiếng Hi Lạp có nghĩa là "phong bì nhỏ". Việc hối lộ giúp bôi trơn các thủ tục hành chính dường như là chuẩn mực mà ai ai cũng biết rõ mức giá. Ví dụ doanh nghiệp muốn có được một chứng nhận thanh tra về khí thải sẽ phải chi khoảng 400 USD.

Chính phủ Hi Lạp đã đặt mục tiêu sẽ thu thêm ít nhất 1,6 tỉ USD tiền thuế trong năm nay - một mục tiêu khá khiêm tốn. Trong suốt 10 năm qua, Hi Lạp thực tế luôn thất bại trong trận chiến này, kể cả khi kinh tế tăng trưởng tới 8,25% trong giai đoạn 2000-2007, thu nhập từ thuế chỉ tăng ở mức 7%.

THANH TUẤN

Tàn một ảo mộng lớn

Trong bài viết Tàn một ảo mộng lớn, nhà báo Hi Lạp Achileas Hekimoglou giải thích vì sao giờ đây người dân Hi Lạp phải trả giá cho những năm tháng "huy hoàng" sống bằng tiền vay mượn. Nêu một hình ảnh tiêu biểu cho cả đất nước Hi Lạp vào năm 2002, bài báo mô tả: một cặp vợ chồng trẻ mặc những bộ quần áo đắt tiền của những thương hiệu lớn, đi du hí ở những thiên đường du lịch. Họ là những người ăn lương bình thường nhưng chẳng hề do dự vay tiền để mua chiếc xe hơi xịn mà họ nhìn thấy quảng cáo trên truyền hình.

Họ chẳng chút sợ hãi khi vay những "khoản tín dụng mùa hè" mà các ngân hàng mời gọi. Và họ đã cứ thế vay hết khoản này đến khoản khác để tiêu xài nhiều hơn. Bài báo lưu ý: đó là vào năm 2002, năm tăng trưởng, cũng là năm siêu tiêu thụ. Đó cũng là một cuộc sống huy hoàng theo kiểu Hi Lạp, và giờ cái bẫy sụp xuống.

Không thể không nhớ từ những năm 1990, cùng với thị trường chứng khoán bùng nổ, làn sóng đầu tư tràn vào Hi Lạp trên rất nhiều lĩnh vực đã xuất hiện một cảm giác mới: ai cũng có thể tiếp cận với sự giàu có. "Ở đất nước Hi Lạp tội nghiệp, người dân ai cũng thấy cuối cùng họ có thể sống đàng hoàng như người Pháp và người Đức, thậm chí còn tốt hơn dù rằng họ chẳng sản xuất được gì và chẳng xuất khẩu được cái gì"...

Năm 2004, mô hình tăng trưởng kiểu "phép lạ Hi Lạp" bắt đầu cho thấy những yếu kém. Các doanh nghiệp sụp đổ nhiều như những con bài giấy. Thất nghiệp, vốn tích tụ từ lâu ngày, nay như chợt gõ cửa 30% hộ gia đình Hi Lạp, nhất là những người chẳng có trách nhiệm gì với hiện trạng này. Món nợ của các hộ gia đình cũng như của các doanh nghiệp bùng nổ.

Bài báo kết luận: "Sự tăng trưởng huy hoàng của những năm tháng qua không còn nữa, và thời điểm tính sổ đã điểm".

TRUNG NGUYỄN (Theo CI)

Pres Medvedev: Stalin can't be pardoned for crimes he committed against his own people

May 07 2010     11:58

Speaking to Izvestia, Russia Pres Medvedev says the heroization of Nazi criminals in the Baltic countries, Ukraine and Georgia is a moral crime, Ukrayinska Pravda reports May 7.

"Of course, no one idealizes the role of the Soviet Union after WWII. However, the henchmen should never be called the victims. Those who put the roles played by the Red Army and Nazi oppressors on the same level are committing a moral crime," Medvedev said.

Asked whether, in his opinion, the trials over Nazi criminals should be terminated and "whether it is time to pardon them" the Russian president answered:

"You mean the crimes committed by notorious Demyaniuk. In this case, names do not matter. Such crimes have no statute of limitations, no matter who the person is. It is the issue of our moral responsibility in the face of future generations, and if we shut our eyes to the crimes now they can be repeated in the future in different countries."  

"Therefore, though it may sound too tough, such crimes really have no statue of limitations and their perpetrators must be held accountable regardless of their age," Medvedev added.

Simultaneously, Medvedev called the USSR a totalitarian state.

"The Soviet Union was a highly controversial state. To put it straight, the Soviet regime cannot be called anything else but the totalitarian one. Unfortunately, the basic human rights and freedoms were suppressed, with Soviet citizens who defeated Nazism sent to concentration camps after the war. The same repression took place in the countries of the Socialist camp. Such crimes cannot be deleted from history, of course," Medvedev went on.

The point is, he continued, that it takes a good historian as well as the common sense of an ordinary man to distinguish between the roles of the Red Army and the Soviet state during the war and what happened later.

Josef Stalin cannot be pardoned for the crimes against his own people, Medvedev maintains.

"The role of Stalin as assessed by the leaders of new Russia is that of a gross criminal," the Russian president said. 

"Regardless of the fact that Stalin was a hard worker who steered his country to economic success, he cannot be pardoned – not for the crimes committed against his own people," Medvedev added.

Source: http://www.zik.com.ua/en/news/2010/05/07/227753

Medvedev Says Stalin's Crimes Toward His Own People Cannot Be Forgiven

http://www.rferl.org/content/Medvedev_Says_Stalins_Crimes_Toward_His_Own_People_Cannot_Be_Forgiven/2035202.html

Russian Communist Party supporters hold a portrait of Soviet leader Josef Stalin at rally in Moscow in February.

May 07, 2010

Russian President Dmitry Medvedev says crimes committed by Soviet dictator Joseph Stalin toward his own people can never be forgiven.

Medvedev, in an interview with the Russian "Izvestia" newspaper published today, also said that the Soviet Union under Stalin was a "totalitarian" regime where "elementary rights and freedoms were suppressed."

Medvedev's comments came amid a debate about Stalin's role as Russia prepares to mark the 65th anniversary of victory over Nazi Germany in World War II.

Preparations for VE Day commemoration ceremonies on May 9, to mark the day the war in Europe ended, were overshadowed by a controversy about an abortive plan to hang posters of Stalin.

In his interview, Medvedev dismissed the notion that the war against Nazi Germany was won by Stalin, saying it was "won by our people, not by Stalin or even the generals."

Tổng thống Nga Medvedev nói về 'tội ác của Stalin'

Tổng thống Nga trong lễ́ kỷ niệm 65 năm ngày Chiến thắng Phát-xít tại Moscow

Kỷ niệm 65 chiến thắng chống phát xít, Tổng thống Nga nói 'tội ác của Stalin là không thể biện minh được' và cho rằng thắng lợi là nhờ hy sinh to lớn của nhân dân.

Trong Bấm dịp kỷ niệm lớn tại Moscow với sự tham gia của nhiều quan khách quốc tế từ Tây Âu và có cả Trung Quốc và Việt Nam, phát biểu của Tổng thống Medvedev được cho là một nỗ lực mạnh mẽ nhận diện lại lịch sử thời Liên Xô.

Trong bài trả lời phỏng vấn báo Izvestia hai hôm trước ngày lễ tại Hồng trường 9 tháng 5 vừa qua, ông Dmitry Medvedev nói rằng dù từng cá nhân có quyền đánh giá khác nhau về Stalin, quan điểm của nhà nước Nga nay cho rằng Stalin "là nhà độc tài đã phạm các tội ác chống nhân dân".

Nhân dân và sự thật

Ông Medvedev cũng nhắc đến tội ác của công an Liên Xô trong vụ thảm sát các tù binh Ba Lan tại rừng Katyn năm 1940, và cho rằng "trang đen tối của lịch sử".

Trong nhiều năm thời Liên Xô, vụ Katyn bị cấm nói đến ở toàn vùng Đông Âu dưới quyền Moscow, và vai trò của Stalin cho đến gần đây vẫn được cho là 'công nhiều hơn tội".

Sách giáo khoa Nga xuất bản lại dưới thời Tổng thống Vlamidir Putin có có ý "phục hồi vai trò nhà quản trị tài ba" Stalin trong quá trình tái thiết Liên Xô thời hậu chiến.

Nhưng nay, ông Bấm Medvedev, người có cha chiến đấu trong Hồng quân Liên Xô nói rằng:

"Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại là chiến thắng của nhân dân, và cả Stalin hay các tướng lĩnh cũng không làm những gì quan trọng hơn điều họ đã làm được. Đúng là họ có vai trò rất nghiêm túc nhưng chính nhân dân đã làm nên chiến thắng bằng hy sinh vĩ đại, bằng vô số sinh mạnh."

Điều quan trọng hơn, ông Medvedev nói về việc không ai muốn phục hồi chủ nghĩa Stalin:

Dù có nhiều người ngưỡng mộ ông ta, không ai nói về việc để chủ nghĩa Stalin phục sinh.

Tổng thống Dmitry Medvedev

"Nếu chúng ta có nói về sự kính trọng dành cho Stalin hoặc một số nhà lãnh đạo khác, thì trong cả 90 năm (Bấm thời cộng sản), dù có nhiều người ngưỡng mộ ông ta, không ai nói về việc để chủ nghĩa Stalin phục sinh."

Như một biểu hiện của việc dùng hào quanh quá khứ để đoàn kết châu Âu trong một tinh thần hướng bề tương lai, nước Nga đã mời cả các quốc gia cựu Đồng minh chống phát xít như Anh, Mỹ và Ba Lan dự lễ đánh dấu ngày chấm dứt Thế chiến 2.

Báo Anh khen ngợi việc đội Vệ binh xứ Wales được mời diễn hành lần đầu tiên tại Hồng trường hôm Chủ nhật vừa qua.

Tờ Times of London, cũng chú ý đến phần ông Medvedev hứa sẽ mở các hồ sơ quân sự thời Liên Xô để có thêm sự thật về Thế chiến 2.

Trước đó, ông Medvedev đã ra lệnh mở kho hồ sơ liên quan đến vụ giết 22 nghìn sĩ quan Ba Lan tại Katyn và gọi "đây là một trang sử rất đen tối".

Tổng thống Nga thừa nhận "chúng ta đã để cho lịch sử bị bóp méo" và hứa sẽ để sự thật được "trình bày ra trước nhân dân".

Người Nga đang có các ý kiến khác nhau về 'công và tội' của Stalin

Góc độ châu Á

Báo chí ở Việt Nam, nước hiện vẫn giữ quan điểm ít thay đổi về Liên Xô, đưa tin về chuyến thăm đến Moscow của chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết dự lễ hôm 9/5.

Trước chuyến đi, ông Triết đã trả lời phỏng vấn của Hãng tin Nga ITAR-TASS, ca ngợi rằng "sự hiện diện của nhiều nhà lãnh đạo nước ngoài tại lễ kỷ niệm ở Moscow cho thấy sự đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với giá trị chiến thắng của Liên Xô trong Thế chiến 2."

Ông cũng nói: "Thế giới có rất nhiều thay đổi, nhưng chiến thắng trước chủ nghĩa phát xít và vai trò quyết định của Liên Xô mãi mãi là một sự thật không thể thay đổi, là một trang sáng ngời trong lịch sử nhân loại."

"Chiến thắng vĩ đại của Liên Xô và liên minh chống Hitler đã tạo điều kiện thuận lợi cho các dân tộc bị áp bức, trong đó nhân dân Việt Nam, bắt đầu cuộc đấu tranh cho tự do. "

Các báo Việt Nam như Sài Gòn Giải Phóng, Lao Động v.v. chưa nhắc gì đến phát biểu quan trọng của Tổng thống Medvedev về tội ác của Stalin.

Truyền thông Trung Quốc, như Tân Hoa Xã thì chỉ nhắc đến lời ông Medvedev "phản đối một số chính trị gia tìm cách làm sai lệch lịch sử".

Một số tờ báo chí Việt Nam khi đưa tin về vụ rơi máy bay của Bấm Tổng thống Ba Lan, ông Kaczynski xuống vùng rừng Katyn gần Smolenski thời gian qua có nhắc đến "tội ác của Stalin".

Tuy nhiên, vai trò của nhà độc tài này, và cơ chế quyền lực tàn bạo thời Liên Xô nói chung vẫn là đề tài không được bàn thảo công khai tại Việt Nam.

Anna Malpas của AFP trong bài về "Bóng đen Stalin phủ dài lên lịch sử Nga", nói dịp kỷ niệm 65 năm Thế chiến 2 là lúc người Nga nhìn lại thời Stalin.

Vẫn theo bài báo này, Stalin đã đưa các lực lượng Xô Viết đến thắng lợi 65 năm về trước nhưng "chế độ độc tài tàn khốc ông ta lãnh đạo đã làm hàng triệu người chết trong các trại cải tạo và trong các đợt tập thể hóa vội vã".

Lần đầu tiên, đội Vệ binh xứ Wales từ Anh được mời dự lễ duyệt binh tại Hồng trường hôm 9/5

Theo chân nhóm “nữ quái” chuyên bắt chẹt du khách ở Bờ Hồ

(Dân trí) - Nhóm phụ nữ khoảng 8 người với bình phong là những người làm nghề gồng gánh, buôn bán trên phố, họ trắng trợn ép du khách để lấy tiền bằng các thủ đoạn: ấn quang gánh vào vai du khách, ép chụp ảnh rồi đòi tiền "bo", chèo kéo khách mua hàng giá cao...

Nhóm phụ nữ trong vai người buôn bán tụ tập chờ "con mồi"

 

Ngày nào cũng vậy, khoảng 9h30 sáng, nhóm phụ nữ này bắt đầu tụ tập tại đầu phố Cầu Gỗ. Sau đó, họ chuẩn bị vài túi dứa xanh gọt sẵn, mấy quả chuối để lỏng chỏng trên đôi quang gánh  và bắt đầu một "ngày làm việc". Ai cũng đi đôi giầy ba ta buộc chặt chân gọn gàng. Khi "hóa trang" xong, nhìn hình thức bề ngoài, họ không khác gì mấy người buôn bán gồng gánh quê chân chất, nhưng thực chất chỉ nhăm nhe rình rập "chộp" những vị nước ngoài đang còn bỡ ngỡ để moi tiền.

 

Những phụ nữ này thường đứng "săn" khách ở vị trí có đông người nước ngoài qua lại, mắt láo liên nhìn các hướng để xác định "con mồi". Khi "con mồi" xuất hiện, họ bắt đầu tiếp cận bằng vẻ niềm nở, vồn vã để tạo sự thân thiện với du khách, sau đó vội vàng ấn đôi quang gánh vào vai mời chụp ảnh, tiếp theo là các hành vi úp nón lên đầu khách, lấy túi dứa dúi vào tay họ... Lúc này du khách vẫn chưa biết được ý đồ của mấy "bà bán rong", chỉ khi bị đòi đến 5 đô la một túi dứa, hoặc 50-100 nghìn đồng, thậm chí nhiều hơn  cho việc "thuê quang gánh chụp ảnh" hay "mua hàng" thì khách mới té ngửa. Sau đó lợi dụng sự bất đồng về ngôn ngữ, họ dùng số đông để áp đảo và thường thắng thế trong lúc đôi co với khách nước ngoài.

 

Một thủ đoạn khác cũng rất trắng trợn, họ chuẩn bị sẵn nhiều tiền lẻ, khi khách trót trả tiền bằng đô la hay tiền mệnh giá lớn, họ moi ra một vốc tiền lẻ dúi vào tay khách rồi... chuồn.

 

Kết thúc màn "thuê quang gánh" và "bán hàng" như vậy, bao giờ cũng là cái lắc đầu, nhún vai ngán ngẩm chấp nhận việc đã rồi. Cứ thế rất nhiều du khách đã sa bẫy nhóm phụ nữ này, để rồi hằn lại một ấn tượng rất xấu về thủ đô Hà Nội, nơi đang chuẩn bị bước sang tuổi... 1000.

 

Trong khi chính quyền và nhân dân Thủ đô đang nỗ lực quảng bá với bạn bè quốc tế về Hà Nội nghìn năm thì cảnh tượng những người đội lốt hàng rong lừa đảo du khách diễn ra một cách công khai tại một không gian văn hóa tiêu biểu giữa thủ đô là điều không thể chấp nhận được.

 

Phóng viên Dân trí đã mất gần một tuần "theo" nhóm phụ nữ này để ghi lại những hình ảnh không đẹp dưới đây.

 

Lao tới ấn quang gánh vào du khách

Những hành động thiếu văn hóa khiến du khách bất bình

Nhưng không vì thế mà họ dễ dàng buông tha

Kẻ trước, người sau úp nón và ấn quang gánh vào vai  du khách và ... đòi tiền

Bị "hàng rong" quây thô bạo, nhiều du khách không hiểu chuyện gì đã xảy ra với mình

Nếu một người ép được du khách thì cả nhóm lao vào để dở nhiều thủ đoạn khác nhằm lấy tiền

Nhóm "hàng rong" này thường nhắm đến những du khách hiền lành đi đơn lẻ

  Hoặc đôi trai gái

Nếu du khách bất cẩn thì sẽ bị nhóm "hàng rong" móc tiền rất tinh vi và điệu nghệ 

 

Khi chưa hay, du khách vui vẻ vì lầm tưởng đây là những người bán hàng tốt bụng

Rồi ngã ngửa khi bị đòi tiền

Dưới đây là trọn màn lừa đảo:

Chèo kéo và chụp nón

 

Rồi mồm năm miệng mười để dồn du khách

 

Từ 5 đến 7 đô la cho vài ba quả chuối hoặc vài miếng dứa gọt sẵn

 

Bị đòi tiền giá cắt cổ khách đã phản ứng lại nhưng đành chấp nhận 

 

Hữu Ngh

RFI: Biển Đông khuấy động quan hệ Việt Nam - Trung Quốc

Thứ hai 03 Tháng Năm 2010

Lính Hải Quân Việt Nam trên một hòn đảo thuộc Quần Đảo Trường Sa. Ảnh chụp ngày 16/04/2010

REUTERS/Stringer

Trọng Nghĩa

Ngày 29/04/2010, website opendemocracy.net (Anh Quốc) đã công bố một bài phân tích về hiện tình quan hệ Việt Trung của bà Sophie Quinn Judge, một nhà nghiên cứu Mỹ chuyên về lịch sử Việt Nam. Theo tác giả, quan hệ hữu hảo giữa hai bên bắt đầu có dấu hiệu thay đổi dưới sức ép của công luận Việt Nam, rất bất bình trước các vấn đề môi trường và chủ quyền quốc gia do Trung Quốc gây ra. Sau đây là nội dung bài nhận định.

Năm 2009, quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc một lần nữa đột nhiên trở thành vấn đề công khai [trên trường quốc tế]. Khi đệ trình đòi hỏi chủ quyền trên 80% vùng Biển Đông trước Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển vào tháng 5, Trung Quốc chính thức hóa tham vọng lãnh thổ trên những khu vực chưa hề được luật quốc tế công nhận. Đòi hỏi này đặt Việt Nam vào một tình thế khó xử: hoặc phải chấp nhận sự thống trị của Trung Quốc trên vùng mà Việt Nam gọi là "Biển Đông", dọc theo bờ biển trải dài của mình, hoặc phải công khai đối đầu với người láng giềng hùng mạnh, điều mà chính phủ Hà Nội muốn tránh [...]

Về tác giả bài viết Tiến sĩ Sophie Quinn-Judge là Phó Giám đốc Trung Tâm Việt Nam Học tại Đại học Temple, thành phố Philadelphia, tiểu bang Pennsylvania (Hoa Kỳ). Bà là tác giả công trình nổi tiếng xuất bản năm 2003 : ''Ho Chi Minh: The Missing Years, 1919-1941'' (tạm dịch ''Hồ Chí Minh: những năm tháng chưa biết đến''), trích dẫn tài liệu giải mật của Liên Xô về giai đoạn ông Hồ hoạt động tại Pháp và Maxcơva và cả quan hệ của ông với bà Nguyễn Thị Minh Khai. Modifier

Từ khi rút quân khỏi Cam Bốt vào năm 1989 […], Việt Nam đã thiết lập với Trung Quốc một quan hệ tốt đẹp hơn. Xung đột gay go giữa hai nước, với tột đỉnh là cuộc tấn công tàn bạo và ngắn ngủi của Trung Quốc hồi tháng 2 năm 1979, đã được quên đi. Khi nói riêng, các nhà ngoại giao Việt Nam cho rằng họ phải cẩn thận để tránh làm phật lòng láng giềng phương bắc khi trở nên quá thân thiết với Hoa Kỳ. Tuy nhiên, không nên lầm tưởng rằng đó là mong muốn tránh xa Trung Quốc, mà đó chính là một phần của chính sách đối ngoại "thêm bạn, bớt thù" của Việt Nam. Mục tiêu của Việt Nam trên đường cải cách là mở rộng quan hệ quốc tế, để gấp rút hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu.

Thế nhưng sau hai thập kỷ nhân nhượng, uy lực ngày càng mạnh của Trung Quốc buộc Việt Nam phải đối mặt với một số lựa chọn gay go. Tình thế đặc biệt phức tạp đối với Đảng Cộng Sản Việt Nam đang cầm quyền. Từ khi chủ nghĩa cộng sản Đông Âu sụp đổ vào năm 1989, Đảng Cộng Sản Việt Nam đã theo sát đường lối của đảng Cộng Sản Trung Quốc: cải cách kinh tế nhanh chóng kết hợp với sự độc quyền của đảng cộng sản trên đời sống chính trị và các định chế nhà nước. Hiện nay, với việc Bắc Kinh gây áp lực buộc Việt Nam chấp nhận sự kiểm soát của Trung Quốc trên Biển Đông, Đảng Cộng Sản Việt Nam bị buộc phải thừa nhận rằng hai nước có tranh chấp quyền lợi ích trong một số lĩnh vực.

Một trong những lĩnh vực này là quyền sử dụng tài nguyên, chẳng hạn như vấn đề nước ở sông Cửu Long. Lượng nước chảy vào vùng đồng bằng Việt Nam đã giảm rõ rệt trong 10 năm qua, từ khi Trung Quốc xây dựng một loạt các đập thủy điện ở thượng nguồn. Mối đe dọa đối với sông Cửu Long có thể trở thành vấn đề sinh tử cho nhiều cư dân miền Nam Việt Nam. Tuy nhiên, vào lúc này, tranh chấp lớn nhất giữa Việt Nam và Trung Quốc liên quan tới việc tiếp cận nguồn cá, dầu hỏa và khí đốt dưới đáy Biển Đông.

Hiểm họa Trung Quốc nổi cộm với kế hoạch khai thác bauxite trên Tây Nguyên

Tiếng chuông báo động trong dư luận về vai trò của Trung Quốc tại Việt Nam đã nổi lên vào năm 2009, với dự án khai thác mỏ ở đất liền gây nhiều tranh cãi. Đảng Cộng Sản Việt Nam đã công bố một thỏa thuận cho phép Trung Quốc khai thác và chế biến bauxite ở vùng Tây Nguyên. Dự án được cho là để thúc đẩy kinh tế Việt Nam phát triển, chẳng bao lâu bị coi là một hiểm họa lâu dài: việc Trung Quốc cho biết sẽ đưa công nhân của họ vào để thực hiện dự án đã gây nên nỗi lo ngại về việc người Trung Quốc định cư thường trực tại khu vực chiến lược nhạy cảm đó. Ngoài ra, người lao động Việt Nam cũng sẽ không có nhiều việc làm trong các công trình.

Hơn nữa, hoàn toàn không có báo cáo nào về tác động môi trường – một yếu tố thiết yếu khi ta biết rằng việc khai thác bauxite sẽ tàn phá cảnh quan và tạo ra các chất thải gây ô nhiễm cho đất nông nghiệp và nguồn nước.
Vào mùa xuân năm ngoái, 139 trí thức Việt Nam đã ký vào một bản kiến nghị, yêu cầu chính phủ hủy bỏ thỏa thuận sản xuất bauxite. Nhiều người Việt hải ngoại cũng đã ký tên, cũng như một số sĩ quan quân sự cao cấp. Một trong những gương mặt tên tuổi chống dự án khai thác bauxite là Đại tướng Võ Nguyên Giáp, một trong những lãnh đạo cuối cùng trong thời kỳ cách mạng còn sống. Ông vẫn còn đủ uy tín đạo đức để phê phán có hiệu quả khi ông nhìn thấy đảng đi chệch hướng.

Mùa hè năm 2009, theo tin tức lưu truyền ở Hà Nội, thì một số tướng lĩnh (tin đồn nói tới 30 người) đã bị cho nghỉ hưu sớm vì đã phản đối dự án bauxite. Kế hoạch khai thác mỏ sau đó đã được thảo luận trong Quốc Hội, và trong vòng ba ngày, các đại biểu chống đối dự án mạnh nhất đã được thuyết phục để rút lại ý kiến của họ.

Qua tháng 3 năm 2010, dự án bước vào giai đoạn đầu xây dựng, và giới chức chính quyền địa phương đã bảo đảm với báo chí Việt Nam (một vài nhà báo vẫn còn dám đặt câu hỏi) rằng tác động môi trường sẽ được giám sát chặt chẽ. Vai trò của Trung Quốc đối với dự án ít khi được đề cập tới trong các bài báo đó. Tin đồn cho rằng ít nhất là đã có một nhân vật lãnh đạo đảng nhận được tiền thưởng công của Trung Quốc do đã hỗ trợ cho dự án. Dẫu sao thì cách thức Đảng Cộng Sản Việt Nam xử lý vấn đề bauxite cho thấy rằng dụ án này được hậu thuẫn rộng rãi từ phía những người có thế lực nhất ở Việt Nam.

Trung Quốc bắt đầu coi Biển Đông là quyền lợi thiết thân, ngang  với Đài Loan và Tây Tạng

Vụ bauxite tuy nhiên không đủ làm cho quan hệ Việt-Trung bị đảo lộn lâu dài. Thế nhưng đó là dấu hiệu phản ánh những vấn đề lớn hơn. Điều làm thay đổi quan hệ giữa hai nước, đó là sức mạnh kinh tế và quân sự ngày càng gia tăng của Trung Quốc. Việc Bắc Kinh đơn phương đòi lãnh hải bên trong "đường cong chữ U" xuống tận miền bắc Kalimantan [Indonesia], thể hiện thái độ tự tin của họ, cho rằng giờ đây Trung Quốc có thể bảo vệ những gì mà họ xem là thuộc vùng ảnh hưởng của họ. Gần đây Trung Quốc đã bắt đầu xem Biển Đông là một trong những lợi ích thiết thân của họ, ngang hàng với Đài Loan và Tây Tạng.

Trong trường hợp này, Bắc Kinh đòi quyền sở hữu trên 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, sẽ cho phép họ đòi hỏi vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý được Liên Hiệp Quốc công nhận. Nhiều hòn đảo rải rác ờ các khu vực này chỉ là các dải cát, trong lúc chủ quyền còn bị nhiều quốc gia khác tranh chấp. Thế nhưng nếu Trung Quốc giành được quyền sở hữu, điều đó sẽ cho phép họ kiểm soát các tuyến hàng hải thiết yếu và khu vực được cho là dồi dào dầu hỏa và khí đốt tự nhiên. Tuy nhiên, một số nhà quan sát cho rằng, có thể là Trung Quốc đã đi quá đà trong việc nâng cao đòi hỏi của họ trong tranh chấp lãnh thổ này.

Việt Nam đã cố gắng bảo vệ các đòi hỏi chủ quyền của mình đối với Hoàng Sa và Trường Sa kể từ khi thống nhất đất nước vào năm 1976, nhưng không thành công lắm. Ngược lại, Hà Nội đã nhượng bộ một số vùng lãnh hải của mình cho Trung Quốc trong Hiệp định phân giới Vịnh Bắc Bộ, và thậm chí đồng ý tuần tra chung vào năm 2006.

Thế nhưng bất chấp các nhượng bộ đó và các mối quan hệ thân thiện công khai, kể từ tháng 5 năm 2009 Trung Quốc cho đâm chìm và bắt giữ các tàu đánh cá Việt Nam đi vào khu vực mà Trung Quốc đòi hỏi chủ quyền, khu vực mà người Việt Nam xem là vùng đánh cá truyền thống của mình. Việc ngư dân bị giữ làm con tin hoặc số cá bắt được bị tịch thu, đã làm cho công chúng tại Việt Nam giận dữ.

Về Hoàng Sa, Trung Quốc đã dùng vũ lực đánh bật đơn vị thuộc chính quyền miền Nam Việt Nam đồn trú ở đó vào năm 1974, khi chiến tranh Việt Nam đang giảm cường độ. Vào thời điểm đó chẳng ai phản đối, Hoa Kỳ còn bận tâm với mối đe dọa của Liên Xô ở Thái Bình Dương.

Việt Nam đòi hỏi chủ quyền lịch sử trên các quần đảo này. Ít nhất là từ những năm đầu dưới triều Nguyễn (từ 1802), hoàng đế Gia Long (1802-1820) và Minh Mạng (1820-1841) đã gửi các đội thám hiểm đến Hoàng Sa để vẽ bản đồ vùng biển xung quanh các đảo. Quyền sở hữu của Việt Nam đã được thấy trên các bản đồ do các nhà truyền giáo Pháp đầu tiên vẽ ra.

Đòi hỏi chủ quyền của Việt Nam cũng phản ánh một thực tế là ngư dân từ miền Trung Việt Nam từ lâu nay đã khai thác các nguồn tài nguyên biển ở Hoàng Sa và tiến hành các hoạt động cứu hộ ở vùng biển nguy hiểm. Người Pháp có chủ quyền trên các vùng lãnh thổ đó cho đến Đệ Nhị Thế Chiến, và miền Nam Việt Nam đã thừa kế quyền này. 

Việt Nam khó có thể giành chiến thắng trong một cuộc đối đầu hải quân với Trung Quốc, ngay cả việc mua sáu chiếc tàu ngầm diesel loại kilo của Nga. Việt Nam cũng biết rằng việc tăng cường quân sự sẽ không giúp xây dựng niềm tin với các quốc gia khác trong khu vực. Do đó, Việt Nam đã tranh thủ vai trò chủ tịch Hiệp Hội Đông Nam Á ASEAN trong năm 2010 để xây dựng một sự đồng thuận đa phương, hậu thuẫn cho lời kêu gọi mở đàm phán về việc chia sẻ tài nguyên ở Biển Đông [...]

Bản Tuyên bố về các quy tắc ứng xử do ASEAN và Trung Quốc ký kết năm 2002, về các vấn đề như bảo vệ môi trường, tìm kiếm cứu hộ, có thể là một mô hình cho các thương lượng trong tương lai. Tuy nhiên, thỏa thuận này không có hiệu lực pháp lý và các cuộc thảo luận để mở rộng phạm vi đã bị đình trệ trong những năm gần đây. Điều có thể tạo ra đột phá trong các cuộc đàm phán với Trung Quốc sẽ là sự tham gia của Mỹ và Nhật Bản vào một giải pháp đa phương.

Đe dọa đối với sự toàn vẹn lãnh thổ được Việt Nam coi trọng hơn trước

Tại Việt Nam hiện nay có một giả thuyết cho rằng một số lãnh đạo Đảng muốn Việt Nam trở thành "một tỉnh của Trung Quốc" hơn là để xẩy ra nguy cơ quyền lực của Đảng Cộng sản Việt Nam bị suy yếu khi thiết lập quan hệ gần gũi hơn với Washington. Tuy nhiên, các mối đe dọa đối với sự toàn vẹn lãnh thổ đã được chính quyền Hà Nội coi trọng hơn là cách nay 5 năm.

Trong cương lĩnh đã được chuẩn bị cho Đại hội Đảng lần tới vào năm 2011, có bốn mối đe dọa lớn đối với quốc gia được nêu lên : 1/ Kinh tế lạc hậu, 2/ Các thế lực thù địch và diễn biến hòa bình, 3/ Tranh chấp lãnh thổ và 4/ Các vấn đề toàn cầu liên quan đến an toàn lương thực, an toàn năng lượng và tình trạng khí hậu toàn cầu bị hâm nóng. Danh sách này thể hiện tính chất ngày càng tinh tế của ngành ngoại giao Việt Nam, cho dù nỗi lo sợ "diễn biến hòa bình"[…] vẫn nằm ở vị trí cao trong danh sách các nguy cơ.

Cho đến giờ, giới lãnh đạo Việt Nam có lẽ hiểu rõ rằng nhượng bộ Trung Quốc thêm nữa sẽ làm xói mòn niềm tin của các tầng lớp quan trọng trong dân chúng, trong đó có cả trí thức lẫn một số bộ phận trong quân đội. Và mặc dù (hoặc có lẽ là vì) kiểm soát chặt chẽ báo chí và internet, mà niềm tin của công chúng vào các thông tin của chính phủ không còn mạnh mẽ như trước đây. Từ các số liệu cho thấy lạm phát được kiểm soát, cho tới các báo cáo lạc quan về tiến độ bảo vệ môi trường, tất cả đều bị độc giả các tờ báo đón nhận với thái độ hoài nghi. Nếu công chúng nghĩ rằng Đảng Cộng Sản, từng tự nhận là người bảo vệ độc lập dân tộc, không còn bảo vệ được lợi ích thiết thân của quốc gia, thì tính chính đáng của Đảng sẽ ngày càng bị nghi ngờ.

Phút trải lòng của bố Hào Anh trong lần đầu gặp con

Nghe giới thiệu người đàn ông là cha ruột, Hào Anh cúi gằm mặt, hai tay đan vào nhau run run: "Con không có cha". Còn người bố quay đi ngăn dòng nước mắt, xin con tha lỗi.
> Hồi ức về những trận đòn kinh hoàng của cậu bé làm thuê/ Nỗi lòng mẹ cậu bé làm thuê bị chủ hành hạ

Phút tương phùng của cha con Nguyễn Hào Anh không bùi ngùi như thường thấy mà lại đầy lạnh lùng, xa cách. Trao đổi với nhau được 3 câu, cuộc đoàn tụ kết thúc để đảm bảo sức khỏe cho bệnh nhân 14 tuổi. Cậu bé đôi mắt ráo hoảnh ngồi lầm lì, không hề nhìn người cha đang lủi thủi bước đi xa dần.

Chỉ ở cách đứa con ruột của mình hơn 20 km, nhưng đây là lần đầu tiên anh Nguyễn Thành Tâm thấy mặt Hào Anh. Đau khổ hơn nữa, cuộc gặp mặt lại diễn ra trong tình cảnh đứa con bị người khác nhục hình, "thân thể cháu bầm dập, khuôn mặt bị thương đến dị dạng làm tôi tan nát lòng". Biết tin con qua tivi, người đen sạm, đôi chân khập khiễng, mắt đỏ hoe, anh Tâm lặng lẽ vào bệnh xá và kiên nhẫn ngồi chờ đợi cơ quan chức năng cho gặp con mình.

Bố Hào Anh lặng lẽ ngồi chờ được phép vào viện thăm con với đôi mắt đỏ hoe. Ảnh: Tiến Thùy (chụp ngày 7/5)

Tâm sự với VnExpress.net, người bố trải lòng: "Tôi không trách thái độ lạnh nhạt của Hào Anh. Cháu không hận tôi là tốt rồi".

Đưa bàn tay gân guốc quệt ngang trán, thở ra một hơi dài, người đàn ông tiếp tục câu chuyện đã xảy ra hơn 14 năm trước. Kinh tế gia đình khó khăn, vợ chồng mâu thuẫn nhau, người vợ (tên Thoa) bỏ về nhà cha mẹ ruột ở khi đang mang bầu 9 tháng. Tám ngày sau, chị đẻ song sinh, đặt tên hai con là Hào Anh và Hào Em.

Theo lời anh Tâm, vợ sinh nở, anh sang nhà nhạc phụ chăm sóc vợ con song bị gia đình vợ đuổi đi với lý do đã đối xử tệ bạc với vợ. Tự ái, anh bỏ đi bắt đầu cuộc sống mới, 14 năm không trở lại thăm con. "Tôi cũng nhớ con, nhưng nhà người ta hắt hủi mình quá nên ái ngại", người bố nói.

Anh kể tiếp, 6 tháng trước anh gặp vợ cũ ở ngoài đường, có hỏi thăm các con và nhận được câu trả lời là hai đứa mạnh khỏe học giỏi. "Thoa nói chồng sau thương mình. Cả hai người đều chăm lo cho Hào Anh, Hào Em ăn học tới nơi tới chốn. Bây giờ tôi mới biết Hào Anh đã đi ở đợ trại nuôi tôm hai năm rồi", người đàn ông ngậm ngùi.

Lần đầu tiên hai cha con gặp nhau sau 14 năm xa cách, cậu bé không nhận bố với giọng run run. Ảnh: Tiến Thùy

Câu chuyện đang dang dở thì Hào Em bỗng đi qua trước mặt cha. Nhưng em không hề hay biết người đàn ông gầy gò đen đúa ngồi ở hành lang kia là bố mình. Chỉ có anh Tân tần ngần nhìn theo đứa trẻ. Cũng nhờ đọc báo mà anh biết đó là con mình. "Thôi cứ kệ cháu. Ngần ấy năm tôi không tìm gặp, không dễ gì bây giờ nó chấp nhận được", ông bố nói như an ủi trong khi lén quay đi gạt nước mắt.

Giống như người vợ cũ, cuộc đời anh cũng mấy đận lỡ làng. Bốn năm sau ngày chị Thoa lấy chồng mới, anh cũng cưới vợ. Nhưng rồi cuộc sống khó khăn lại làm cho vợ chồng không hạnh phúc, người vợ sau bỏ anh đi mang theo đứa con gái 9 tuổi. Hiện anh sống một mình, thuê nhà trọ, ngày đi bán bánh mì dạo, đêm vào lò bánh mì làm thêm, nuôi mẹ già đã ngoài 80 tuổi.

Cuộc sống mưu sinh khiến đôi chân người đàn ông này khập khiễng vì thấp khớp. Căn bệnh đến sớm so với tuổi của mình. "Nếu Hào Anh không bị người ta hành hạ chắc tôi cũng không bao giờ dám nhìn mặt con. Tôi biết từ ngày cháu bị vậy, người ta càng lên án tôi nhiều hơn", người bố sau một hồi im lặng lại chậm rãi bày tỏ.

Anh nói: "Nếu ngày đó mình được nuôi con thì sống chết gì cũng gắng làm ăn nuôi nó. Tôi biết mẹ Hào Anh cũng rất thương con nhưng vì hoàn cảnh mà phải để con đi giúp việc như vậy".

Khẳng định nếu Hào Anh bình phục mà về sống với cha thì không còn hạnh phúc gì bằng, song anh buồn rầu tự trả lời luôn: "Chắc sẽ không có ngày đó đâu. Chỉ mong sao cho con sớm khỏe. Nỗi đau ngày hôm nay có một phần lỗi của tôi", rồi lặng lẽ rời bệnh xá trên đôi chân khập khiễng.

Anh nói phải về kịp ca làm lò bánh mì, nếu không sẽ bị ông chủ đuổi. Ngày mai anh lại nghỉ đi bán bánh mì dạo để vào bệnh viện thăm các con, dù có bị Hào Anh - Hào Em từ chối nhận bố.

Tiến Thùy

'Khó mà trông chờ vào người Mỹ'

Ông Nguyễn Hữu Hạnh từng giữ chức Phụ tá Tổng tham mưu trưởng VNCH

Chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh, 87 tuổi, nguyên Phụ tá Tổng tham mưu trưởng quân lực Việt Nam Cộng Hòa, là một trong số 16 nhân vật lãnh đạo cao cấp nhất của miền Nam còn ở lại khi Sài Gòn thất thủ tháng 4/1975.

Từ sau khi kết thúc chiến tranh, ông sống ở trong nước và sinh hoạt Mặt trận Tổ quốc.

Đài BBC đã nói chuyện với Chuẩn tướng Hạnh về vai trò của người Mỹ ở miền Nam Việt Nam:

Ông Nguyễn Hữu Hạnh: Pháp đã ở Việt Nam 100 năm. Pháp đi sau Hiệp định Genève thì Mỹ lại nhảy vô.

Tôi nói thật, trong tất cả các đời tổng thống miền Nam Việt Nam, ai mà Mỹ không ưa thì người ấy bị hất đổ ngay. Ở miền Nam này, đã xảy ra không biết bao nhiêu cuộc đảo chánh - mười mấy lần chứ có ít đâu.

Tụi tôi trong quân đội, học ở Mỹ, học tiếng Mỹ, đi thăm Mỹ... đủ hết. Rồi tụi tôi cũng có nhiều bạn Mỹ rất tốt bụng, nhưng với Mỹ thì tôi vẫn không có bằng lòng. Thậm chí lần đi thăm đại bản doanh Cục Tình báo Trung ương (CIA) bên đó, thấy sợ hơn là thấy thích.

Người Mỹ họ có đường lối của họ: đó là họ phải nắm chỉ huy ở miền Nam này. Họ chỉ huy trong mọi lĩnh vực, từ chính trị, kinh tế tới ngoại giao... Mỹ nắm hết. Rồi chính Mỹ đã bỏ miền Nam Việt Nam.

BBC: Thưa ông, một thế hệ người Việt Nam cảm thấy rằng họ bị Mỹ phản bội và bỏ rơi. Họ sẽ nghĩ thế nào khi chứng kiến nỗ lực của Chính phủ Việt Nam hiện tại trong quá trình thúc đẩy quan hệ với Hoa Kỳ?

Ông Nguyễn Hữu Hạnh: Hiện tại Việt Nam đang cố gắng thúc đẩy quan hệ với tất cả các nước trên thế giới, nhất là các nước lớn như Trung Quốc, Nga, Mỹ... Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đang cố gắng làm thế nào để hòa hợp với tất cả các nước.

Tôi nghĩ, tôi chẳng có ước muốn gì cao hơn là làm sao để Việt Nam hòa nhập thế giới một cách tốt đẹp.

BBC: Có ý kiệ́n cho rằng hiện nay, trong các vấn đề nóng thí dụ như bảo vệ biển đảo Việt Nam trước đe dọa của ngoại bang, thì Việt Nam phải dựa vào Hoa Kỳ, vào trợ giúp của Hoa Kỳ. Liệu suy nghĩ đó có khả thi không, thưa ông?

Ông Nguyễn Hữu Hạnh: Mỹ cũng chỉ là một nước, một quốc gia có thể liên quan trong chủ đề này thôi.

Cần phải xem lại lịch sử cái thời mà chính quyền Nguyễn Văn Thiệu làm mất Hoàng Sa (1974). Mỹ cũng ở đó, mà có giúp gì không? Chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đánh nhau với Trung Quốc rồi để mất đảo là như thế nào, vai trò các nước ra sao, phải xem lại.

Tranh chấp biển đảo là vấn đề phức tạp, liên quan tới nhiều quốc gia. Biển Đông chẳng phải của riêng nước nào, nhiều nước đều liên quan (chủ quyền).

Trông chờ một nước giúp mình thì chắc không phải dễ. Đây là cả một quá trình tranh đấu của nhiều nước.

Nhà nước răn đe báo chí vượt rào

Nam Nguyên, phóng viên RFA

2010-05-07

Dù báo chí Việt Nam đều là quốc doanh, nhưng Nhà nước vẫn luôn lo ngại những đứa con của mình đi chệch hướng. Vấn đề này lại được nhấn mạnh trong hội nghị báo chí toàn quốc tại Hà Nội hôm 5/5.

Photo courtesy of congthuong.net

Toàn cảnh Hội nghị báo chí toàn quốc tại Hà Nội hôm 05/05/2010.

Ông Nguyễn Quốc Thái, nguyên Tổng Thư Ký Báo Doanh Nghiệp xác định với chúng tôi, ở Việt Nam không nhìn nhận quan niệm về tự do báo chí theo kiểu phương tây:

"Báo chí ở Việt Nam có qui chế khác với báo chí ở các nước khác  có những tờ báo của tư nhân. Tất cả báo chí Việt Nam đều là một cơ quan nào đó của nhà nước."

Việt Nam hiện có 706 cơ quan báo chí in, bao gồm 178 báo và 528 tạp chí. Ngoài ra có 21 báo điện tử, 160 báo in có thêm trang điện tử, chưa kể hàng ngàn trang tin điện tử của các tổ chức, cơ quan, đơn vị. Về phát thanh truyền hình có 67 đài. Số lượng nhà báo có thẻ là 17 ngàn người, chưa nói tới lực lượng đông đảo cộng tác viên và những người làm báo không được cấp thẻ nhà báo.

Xu hướng báo chí thương mại 

Báo chí ở Việt Nam có qui chế khác với báo chí ở các nước khác  có những tờ báo của tư nhân. Tất cả báo chí Việt Nam đều là một cơ quan nào đó của nhà nước.

Ô. Nguyễn Quốc Thái

Theo báo điện tử VnExpress, phát biểu tại hội nghị 5/5 ông Trương Tấn Sang Thường trực Ban bí thư Trung ương Đảng cho rằng, báo chí hiện nay đang chạy theo xu hướng thương mại hóa, ít tuyên truyền giới thiệu những yếu tố tích cực mà thiên về tô đậm những yếu kém, tiêu cực, mặt trái của xã hội.

Cũng tại hội nghị, ông Tô Huy Rứa, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nói thêm: "Viết về cái xấu, cái tiêu cực không thể chỉ là sự liệt kê, phô bày một cách giản đơn, tự nhiên chủ nghĩa. Càng không thể lợi dụng nó để tạo xì-căng-đan, tạo thành tiêu điểm giật gân, câu khách trên báo chí."

Theo báo SGGP Online, hội nghị xoay quanh vấn đề định hướng báo chí trong quá trình thông tin tuyên truyền các vấn đề lớn, nhạy cảm; yếu tố kinh tế thị trường và đạo đức nhà báo; các khuôn khổ pháp lý để xử lý sai phạm cũng như bảo vệ nhà báo trong quá trình tác nghiệp; việc phát triển kinh tế báo chí thời kỳ mới.

Ông Trương Tấn Sang Thường trực Ban bí thư Trung ương Đảng đang phát biểu tại Hội nghị báo chí toàn quốc ở Hà Nội hôm 05/05/2010. Photo courtesy of congthuong.net

Chúng tôi nêu câu hỏi về ý nghĩa định hướng báo chí ở Việt Nam, ông Nguyễn Trung Dân, nguyên phó tổng biên tập phụ trách Báo Du Lịch, người bị cách chức vì đưa tin phản ánh lòng yêu nước sớm hơn chỉ đạo đưa ra nhận định:

"Ví dụ như kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Khi còn đảng cộng sản lãnh đạo thì chắc chắn phải có cái định hướng đó. Điều 4 hiến pháp đã qui định như vậy, nếu không có gì thay đổi thì vẫn phải đi con đường đó thôi. Báo chí được thông tin nhiều chiều nhưng phải có định hướng thì tôi nghĩ là cái kiểu định hướng xã hội chủ nghĩa đó thôi."

Tường thuật hội nghị báo chí, báo điện tử Vietnamnet trích lời ông Trương Tấn Sang Thường trực Ban Bí thư, chỉ đạo báo chí phải phản ánh và góp phần tạo không khí dân chủ, tin tưởng vào Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa, triển vọng phát triển của đất nước.

Siết mạng xã hội-blog

Báo chí được thông tin nhiều chiều nhưng phải có định hướng thì tôi nghĩ là cái kiểu định hướng xã hội chủ nghĩa đó thôi.

Ô. Nguyễn Trung Dân

Theo SGGP Online, tại hội nghị ông Nguyễn Quang Thông tổng biên tập Báo Thanh Niên và ông Nguyễn Anh Tuấn tổng biên tập báo điện tử Vietnamnet cho rằng xu hướng phát triển truyền thông qua các mạng xã hội, blog là sự tất yếu hiện nay. Hai ông tổng biên tập cho rằng, vấn đề quan trọng là phải có những biện pháp kịp thời, hiệu quả để định hướng thông tin trên lĩnh vực này và cần xem đó là một kênh truyền thông quan trọng với sức tác động lớn trong xã hội nhất là đối với lớp trẻ Việt Nam.

Những biện pháp kịp thời vừa nêu có thể lý giải cho những đợt bắt giam, tạm giữ các nhà dân báo blogger hồi tháng ba vừa qua. Cũng như sự đánh phá bằng kỹ thuật cao, làm tê liệt các trang mạng của cá nhân và tổ chức, được cho là bất đồng ý kiến với Nhà nước như Bauxite Việt Nam, X-càphê… Ngay cả Báo Tia Sáng Online, cơ quan chủ quản Bộ Khoa Học và Công Nghệ, một diễn đàn nổi tiếng của giới chuyên gia trí thức Việt Nam, cũng bị đình bản xóa tên miền ngày 27/10/2009. Nguyên nhân xa là có nhiều bài viết không theo định hướng. Nguyên nhân gần là một bài về giáo dục của GS Hoàng Tụy với tựa đề "Xin cho tôi nói thẳng". Trong bài GS Hoàng Tụy nhận định rằng, giáo dục sa sút không phải vì Nhà nước thiếu tiền mà vì quản lý kém, Việt Nam cần cải cách giáo dục có hệ thống chứ không phải đổi mới vụn vặt và sau hết gíao dục không phải là phòng thí nghiệm. Vào thời gian đó, GS Hoàng Tụy đã phát biểu với Đài RFA:

Trang Facebook tiếng Việt. Hình RFA chụp từ trang Facebook.

"Đúng là bị thu hồi tên miền tờ báo bị đình bản. Lý do là vì báo đăng bài của tôi. Nhưng lý do đó thì người ta không nói chính thức, người ta nói sau bài báo thì có những bình luận của người khác chen vào mà ban quản trị báo không biết…Nhưng mà thôi, những chuyện ấy thì không phải là khó hiểu."    

Có blogger nói Báo Tia Sáng được tục bản cuối tháng 4 vừa rồi, tuy nhiên chúng tôi không vào được địa chỉ www.tiasang.com.vn.        

Không phải ngẫu nhiên, hội nghị định hướng báo chí Việt Nam được tổ chức ngay sau khi các nước  đánh dấu 17 năm Ngày Tự Do Báo Chí Thế giới. Chúng tôi xin trích phát biểu của blogger anh ba Saigon với Đài RFA:

"Một khi báo chí còn là công cụ của chính quyền hoặc là của bất cứ thiết chế quyền lực nào đó, thì báo chí không thể nào tự do được. Có thể nói là dân báo và blog trong nước là giải pháp duy nhất hiện nay."

Bút đã tà

Trở lại hội nghị toàn quốc triển khai nhiệm vụ trọng tâm của các cơ quan báo chí năm 2010, ông Phạm Đức Hải Tổng biên tập báo Tuổi Trẻ được chính tờ báo của ông trích thuật nói rằng, hiện nay báo chí có ba nguy cơ, thứ nhất thiếu những bài báo hay, những bài báo bình luận sâu sắc, dự báo chính xác. Theo lời ông Hải "qua khảo sát một số độc giả cho thấy nhiều tờ báo chỉ mất khoảng hai phút là đọc xong vì không có gì để đọc", thứ hai là thiếu những cây bút thu hút được bạn đọc, thứ ba là lúng túng về chiến lược để tăng sự phát triển của báo chí, "bối cảnh chung là có sự sụt giảm của báo chí thế giới, nhưng nhìn lại thì báo chí một số nước chung quanh vẫn có sự phát triển mạnh mẽ. Ông Phạm Đức Hải dẫn số liệu báo in ở Thái Lan tăng 1,5 lần, riêng tờ Bangkok Post tăng gấp bốn lần số phát hành.    

Bài báo "Phải trả tự do cho các nhà báo chân chính" đăng trên báo Thanh Niên 14/05/2008, hình bên là phóng viên Nguyễn Việt Chiến. Hình RFA chụp từ website.

Theo sự đánh giá của những người am hiểu, Tuổi Trẻ báo in từng có số phát hành và thu quảng cáo thuộc vào hàng cao nhất Việt Nam, trước kia tờ báo có nhiều phóng sự điều tra hấp dẫn và công phu, đặc biệt phanh phui các vụ tham nhũng của ngành công an, từ 'Đường Sơn Quán' cuối thập niên 80 gây chấn động dư luận cả nước, cho tới "những cung đường mãi lộ" của cảnh sát giao thông hay "nạn cơm tù xe cướp trên QL.1A". Nhưng Tuổi Trẻ và Thanh Niên là hai tờ báo gặp nạn trong vụ án PMU18, thông tin của các báo làm tiêu tan sự nghiệp của một vị thứ trưởng. Khi ông này trở về từ trại giam là lúc nhà báo Nguyễn Văn Hải của Tuổi Trẻ và Nguyễn Việt Chiến tờ Thanh Niên bị bắt và khởi tố. Nguồn tin của họ là một vị tướng cảnh sát cũng bị khởi tố dù đã bị cho nghỉ hưu trước đó. Ngày 14/5/2008 tờ Thanh Niên dưới sự cai quản của nguyên Tổng biên tập Nguyễn Công Khế đã từng giật tít lớn " Phải trả tự do cho các nhà báo chân chính". Lúc ấy dư luận những tưởng báo chí Việt Nam đang được cởi trói, cả hai tờ báo đã có một chiến dịch ngoạn mục tạo ra một luồng dư luận đồng cảm với các nhà báo gặp nạn vì bị cuốn vào ma trận của tranh chấp quyền lực. Một thời gian sau cả hai tổng biên tập Tuổi Trẻ và Thanh Niên đều bị thay thế.

Nhận định của Tổng biên tập tờ Tuổi Trẻ Phạm Đức Hải là báo chí hiện nay thiếu những bài báo hay, thiếu những cây bút thu hút bạn đọc quả là có nhiều ý nghĩa.

TQ sẽ không nhượng bộ về Biển Đông

Nhiều ngư dân Việt Nam đã bị Trung Quốc bắt

Cơ hội thương lượng giữa các bên tranh chấp ở Biển Đông dường như ngày càng ít dần khi Trung Quốc tỏ ra ngày càng cứng rắn trong vấn đề chủ quyền.

Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (South China Morning Post) xuất bản tại Hong Kong vừa có bài nhắc lại lập trường không khoan nhượng của Bắc Kinh trong cách tiếp cận các nguồn lợi biển.

Báo này nhận định: "Bắc Kinh cương quyết bảo vệ các vùng biển mà Trung Quốc coi là của mình".

Bằng chứng được dẫn là việc tàu tuần tiễu và cả tàu chiến của Trung Quốc tuần tra các khu vực kinh tế đặc quyền ngày càng nhiều so với trước.

Báo Hong Kong nói nhiều phần của các khu vực mà Bắc Kinh tự định chuẩn này lại chồng lấn với các nước láng giềng, gây nguy cơ đối đầu và tranh chấp.

Hôm thứ Sáu 07/05 Ngoại trưởng Nhật Bản Katsuya Okada đã cho mời Đại sứ Trung Quốc tại Tokyo đến để phản đối về việc tàu hải quân Trung Quốc theo sát tàu thăm dò Nhật tại một khu vực tranh chấp ở Đông Hải cách đảo Amami Oshima phía Nam Nhật Bản 320 km.

Cả Trung Quốc và Nhật đều tuyên bố chủ quyền đối với khu vực này.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du nhanh chóng phản ứng, rằng tàu Trung Quốc làm đúng phận sự.

Bà Khương nói: "Việc tàu Trung Quốc thực hiện hoạt động thi hành pháp luật tại các khu vực đó là hoàn toàn hợp pháp."

Không nhượng bộ nguồn lợi biển

Giới phân tích cho rằng lý do chính nhất để Trung Quốc ráo riết hoạt động tại các vùng biển tranh chấp, trong có Biển Đông, là vì nguồn tài nguyên biển.

Chuyển mình từ một quốc gia nông nghiệp sang vị thế cường quốc hàng hải, Bắc Kinh sẽ không bao giờ nhân nhượng trong tranh chấp chủ quyền biển.

Giáo sư Vương Hàn Linh, chuyên gia các vấn đề hàng hải tại Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc, được dẫn lời nói Trung Quốc dần nổi lên như cường quốc biển, và tranh chấp lãnh thổ với các nước láng giềng cũng dần nóng lên.

Chúng tôi thấy rằng các nước láng giềng bản thân cũng còn tranh chấp với nhau, lại còn nhiều quyền lợi quốc gia cần bảo vệ nên khó có thể đoàn kết để chống Trung Quốc. Và ngay cả khi họ liên hiệp lại thì cũng không đủ mạnh để thắng Trung Quốc.

Giáo sư Vương Hàn Linh, Viện KHXH Trung Quốc

Giáo sư Vương nói: "Thực ra, tranh chấp giữa các bên đã nảy sinh từ những năm 1970, khi người ta tìm thấy dầu lửa và các nguồn tài nguyên khác tại các quần đảo Điếu Ngư, Trường Sa và Hoàng Sa."

"Từ hồi đó đã có ý tưởng là các nước Đông Nam Á nên liên kết lại để đối đầu với Trung Quốc và trong một thời gian, Bắc Kinh đã tỏ ra quan ngại về điều này."

Thế nhưng theo ông Vương, sau 30 năm không thấy động tĩnh gì (từ phía các nước Đông Nam Á), Trung Quốc nay cũng không còn lo lắng.

"Chúng tôi thấy rằng các nước láng giềng bản thân cũng còn tranh chấp với nhau, lại còn nhiều quyền lợi quốc gia cần bảo vệ nên khó có thể đoàn kết để chống Trung Quốc."

"Và ngay cả khi họ liên hiệp lại thì cũng không đủ mạnh để thắng Trung Quốc."

Ông Vương Hàn Linh nói Bắc Kinh cần duy trì quan điểm rằng Trung Quốc đã có văn bản khẳng định chủ quyền và quyền tài phán với các quần đảo ở Đông Hải và Nam Hải (Biển Đông) cả ngàn năm nay.

Ngư dân Việt Nam gặp khó

Trước lập trường ngày càng kiên quyết của Trung Quốc, có thể thấy rằng nỗ lực thương lượng của các quốc gia liên quan đang gặp trở ngạ̣i.

Mới đây, hôm 06/05, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã chính thức phản đối lệnh cấm đánh cá mà Trung Quốc ban hành từ 16/05-01/08 ở Biển Đông, trong có các khu vực Việt Nam tuyên bố chủ quyền.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao, bà Nguyễn Phương Nga, nói: "Việt Nam sẽ có giao thiệp ngoại giao để phản đối quyết định này của Trung Quốc."

Động thái 'giao thiệp ngoại giao' xem ra chưa làm người dân yên lòng vì lệnh cấm đánh bắt nói trên ảnh hưởng tới việc mưu sinh của nhiều ngàn ngư dân.

Sau khi bà Nguyễn Phương Nga lên tiếng một ngày, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trương Ngọc Nhi đã ký văn bản gửi Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao, đề nghị phản đối việc Trung Quốc cấm đánh bắt cá trên biển Đông.

Tỉnh này cũng đã gửi văn bản kiến nghị Bộ Ngoại giao can thiệp đòi Trung Quốc thả vô điều kiện tàu đánh cá của ngư dân Quảng Ngãi vừa bị bắt hồi đầu tháng.

Trung Quốc vừa trả tự do cho 23 ngư dân Quảng Ngãi, nhiều người bị bắt từ hồi tháng Ba khi đánh cá gần quần đảo Hoàng Sa. Thế nhưng tuần ngư Trung Quốc hôm 04/05 lại bắt một tàu cá khác cũng của Quảng Ngãi với 11 thuyền viên.

Tàu đánh cá của ông Đặng Tằm ở thôn Châu Thuận, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, cũng bị bắt khi đang hoạt động gần Hoàng Sa. Toàn bộ số ngư dân trên tàu hiện đang bị giam trên đảo Phú Lâm, Hoàng Sa.

Kinh hoàng bạo lực sinh viên 'sống thử'

Cập nhật lúc 07:18, Chủ Nhật, 09/05/2010 (GMT+7)

  - "Đang ngủ trưa, tự nhiên thấy tiếng đổ vỡ gì đó và tiếng chửi bới rất ồn ào, tớ giật mình tỉnh dậy. Sau đó thì nghe tiếng ai đó gọi: T ơi cứu tao với. Lúc đầu tớ tưởng mình đang mơ ngủ, nó gọi lần thứ hai mới định hình ra là cái gì, thế là chạy ra...".

T. thật thà kể lại chuyện đánh nhau của "nhà hàng xóm" cạnh phòng. Từ khi đôi SV sống thử này chuyển đến xóm trọ, mọi người thường phải chứng kiến cảnh họ chủi bới, đánh đập nhau đều đặn như cơm bữa.

Từ bạo lực bằng tay, chân...

N. và Ng., sinh viên năm thứ 2 Trường Đại học Y Thái Nguyên, nhận lời yêu nhau là dắt luôn nhau về sống thử, mới yêu nhau được hơn một năm, nhưng số lần cặp đôi này đánh nhau thì khó mà nhớ hết được.

N. bình thường nhìn hiền hiền, nhưng lại rất cục tính, sẵn sàng "thượng cẳng chân, hạ cẳng tay" với bạn gái bất cứ lúc nào có gì không vừa lòng.

Ban đầu, N. hay đấm với tát vào mặt Ng., nhưng vì Ng. đến lớp với gương mặt tím thâm nên ai cũng để ý, sợ bạn bè biết lại dị nghị, N. "chuyển qua" đánh, đấm vào bụng, vào người và bóp cổ bạn gái. Cứ đánh nhau là N. lại đóng chặt cửa và bịt mồm Ng. không cho kêu cứu rồi dọa: "Im, không tao đánh chết!".

"Tổ ấm" của những cặp "uyên ương"(ảnh minh họa. Nguồn: internet)

Th, bạn cùng lớp và cũng là hàng xóm thường xuyên được chứng kiến cảnh đánh nhau của đôi "vợ chồng" này kể: "Đang ngủ trưa, tự nhiên thấy tiếng đổ vỡ gì đó và tiếng chửi bới rất ồn ào, tớ giật mình tỉnh dậy. Sau đó thì nghe tiếng ai đó gọi: T ơi, cứu tao với. Lúc đầu tớ tưởng mình đang mơ ngủ, nó gọi lần thứ hai mới định hình ra là cái gì, thế là chạy ra. Lúc đó vì bọn nó ồn ào quá nên cả xóm đều chạy đến. Phòng đóng chặt. Sợ quá mọi người đạp cửa xông vào thì thấy thằng N. đang ngồi đè lên bụng Ng. và bóp cổ, mặt mũi Ng. thì nước mắt ướt nhẹp, đỏ phừng phừng...".

Yêu phải người cục tính và gia trưởng, các trận đòn Ng. phải hứng chịu là thường xuyên như cơm bữa. Tệ hơn, lý do để Ng. bị đòn thi ai nghe cũng phải ngỡ ngàng: Có lần, chỉ vì ngồi chơi nói chuyện đùa nhau, Ng. không may xưng với N. là "tao – mày" vậy là lãnh đủ đòn ví cái tội "dám láo".

Lần khác, đi ăn cùng lớp, Ng. dặn N. uống ít rượu không say, còn bản thân mệt nên không đi cùng được. N không nói không rằng đùng đùng quay về bảo Ng. viện cớ ngăn cản không cho mình đi cùng lớp rồi xông vào đánh Ng. tơi tả. Bạn N. ở cùng xóm trọ thấy cảnh Ng. bị đánh nhiều cũng ái ngại góp ý với N., thì N. bảo: "Nó láo là tao phải đánh".

Cách đây đã lâu, nhiều SV khoa Báo chí – HVBCTT còn kinh hoàng khi nghe lại tình cảnh "bạo hành sống thử" của một nữ SV tên A. và nam SV tên T. học cùng lớp báo chí. Căn nhà trọ được thuê ở khu Mỹ Đình đã biến thành "địa ngục" với A. bởi những trận đòn vũ phu mà T. giáng xuống đầu A. mỗi khi có mâu thuẫn nảy sinh giữa hai người.

Hàng ngày, tiền nhuận bút cộng tác với các báo được A. chi trả để nuôi T. với những buổi ăn hàng, shopping, xem phim rất... hoành tráng. Nhưng khi A. không đáp ứng các yêu cầu của T,, kể cả yêu cầu tình dục, thì T. xông vào đấm đá A. Khi thì ném cặp, ném xong, nồi, điện thoại vào mặt người yêu, khi thì sẵn thắt lưng da quật vào người, khi thì lấy rẻ lau nhét vào mồm để A. không kêu khóc.

Có lần bị đòn đau, A. phải nghỉ học hàng tuần để dưỡng thương. Căm giận người yêu, A. đã "bỏ nhà" đi nhưng T. lại tìm đủ mọi cách tìm đến A., rồi van xin, quỳ lạy là "sẽ thay đổi", nhưng rồi lại vẫn "chứng nào tật nấy"…

...đến chửi cả mẹ người yêu

P. và H. cũng yêu nhau được không lâu thì dắt nhau về sống thử. Nhưng chuỗi ngày hạnh phúc không kéo dài vì cuộc sống chung có biết bao vấn đề có thể nảy sinh mâu thuẫn. P. lại có thói quen nhậu nhẹt cùng bạn bè, ban đầu, mượn men rượu nên P. thẳng tay trút giận lên H.

"Thượng cẳng chân, hạ cẳng tay" (ảnh minh họa. Nguồn internet)

Về sau, như thành quen, cứ say rượu về nhà là P. lôi H. ra hành hạ. Đánh, đấm, chủi rủa, túm tóc, bạt tai chỉ là chuyện thường. Tệ hơn, cứ tiện có đồ vật gì trong tay là P. nhằm thẳng mặt H. mà ném. H thì một phần vị sợ, một phần vì xấu hổ, không dám kêu ai cũng không dám khóc to. Mọi người trong xóm ai cũng ái ngại cho H. nhưng không ai dám ra can, vì có lần say rượu P. tuyên bố: "Đứa nào ra can tao giết".

L., ở cùng xóm trọ kể: "Có lần P. đi uống rượu về mang H. ra hành hạ, cứ đập đầu H. huỳnh huỵch vào cửa nhà chị. Chị giật mình tỉnh dậy, sợ quá khóc không thành tiếng". Mẹ H. biết chuyện con gái, lặn lội từ quê ra gặp con để "giải quyết". Chẳng ngờ, gặp lúc P. say rượu còn lôi luôn cả mẹ H. ra chửi. P vốn rất cục tính lại có men rượu nên chẳng ai dám làm gì. Em H. khuyên can chị bỏ P. cho hết khổ, P. còn vác cả dao đòi chém...

"Con lỡ yêu rồi thì biết làm sao?"

Rất nhiều bạn gái chấp nhận sống thử để rồi phải sống trong cảnh bị đánh đập chửi rủa nhưng đa phần họ lại chấp nhận sự đau khổ đó. 

T. thương bạn, nhiều lần tâm sự khuyên Ng. bỏ N. cho đỡ khổ nhưng mỗi lần như vậy Ng. chỉ rơm rớm nước mắt: "Nói như mày thì dễ lắm...". 

Còn H. thì lại khóc lóc van nài mẹ: "Con lỡ yêu rồi thì biết làm sao...".

Hiện tượng sinh viên yêu nhau và sống thử hiện nay đã quá phổ biến và chuyện bạo lực cũng xảy không phải là hiếm. Khi mà giới trẻ đang càng ngày coi nhẹ chuyện sống thử thì chuyện bạo lực giữa các đôi "vợ chồng" này sẽ còn gây nhiều bức xúc. 

Đó thực sự là một điều nguy hiểm vì họ chính là những người sẽ tạo nên xã hội này trong tương lai.

Lời tự sự của một nam SV đã từng sống thử trên diễn đàn ĐH Luật HN: "Tớ" thử ở cùng một nàng gần 1 năm thì có sản phẩm và đi giải quyết ngay trong tuần thứ 5. Xong rồi cứ dần dần chán nhau. Nàng thì động cái lại khóc lóc, lại trách móc là "đã mất hết" với "tớ" rồi thì sau cuộc đời nàng sẽ phải do "tớ" chịu trách nhiệm, mà "tớ" sợ phải chịu trách nhiệm lắm! Yêu thì phải chinh phục. chinh phục xong rồi thì... chẳng còn gì để chinh phục nữa. "Tớ" thử lần thứ 2 sau đấy 6 tháng. Ban ngày "tớ" đi học, về đã có người nấu cơm cho ăn rồi. "Vợ" đáng yêu thật. Quần áo "vợ" giặt, nhà trọ "vợ" dọn. Đêm thì có "vợ" để ôm. Nói chung là sướng! Còn sau này thì thế nào á? Đừng có hỏi. "Cuộc đời ai biết đâu ngày mai", cứ "thử" cho sướng đã!

Cao Thúy Thơm

Cái giá của những công trình chậm trễ

SGTT - Thông tin dự án đại lộ Đông Tây và cải thiện môi trường nước đội vốn thêm 3.600 tỉ đồng khiến không ít người dân giật mình vì xót của.

Dù thực tế thời gian qua cho thấy không có dự án giao thông nào của TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung không phát sinh chi phí trong quá trình triển khai, song con số 3.600 tỉ đồng tăng thêm cho một dự án quả là quá sức tưởng tượng. Số tiền này có thể giúp TP.HCM có thêm nhiều con đường, nhiều cây cầu mới, đầu tư vào các dự án cấp bách và thiết thực khác, song ở đây lại dùng để bù đắp cho phần chi phí phát sinh từ việc thi công chậm trễ và sự ngắn hạn của tầm nhìn.

Theo đúng kế hoạch ban đầu, toàn bộ dự án đại lộ Đông Tây và cải thiện môi trường nước phải hoàn thành vào năm 2008. Nghĩa là đáng lẽ từ hai năm trước, TP.HCM đã có trọn vẹn một đại lộ dài 22km nối hai đầu cửa ngõ thành phố, rộng thênh thang từ 60 – 100m, với hầm Thủ Thiêm chui qua sông đầu tiên của cả khu vực Đông Nam Á, gắn trung tâm thành phố hiện hữu với khu đô thị mới Thủ Thiêm trong tương lai. Đáng lẽ từ hai năm trước, hệ thống thoát nước mới đã hoàn thành, chống ngập triệt để cho các quận 1, 3, 5, 10 và 11. Trong đó, giải quyết ngập cho những vùng trũng như bến Mễ Cốc (quận 8), Thanh Đa (quận Bình Thạnh), đồng thời, nạo vét và kè bờ kênh Tàu Hũ – Bến Nghé, tạo cảnh quan sạch đẹp hai bên bờ kênh. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn còn dang dở và sự chậm trễ kéo theo tổng vốn đầu tư tăng vọt do giá vật liệu và nhân công tăng gần như là điều tất yếu.

Ở nguyên nhân tầm nhìn, vốn đầu tư phát sinh còn do các cơ quan chức năng trong quá trình thiết kế dự án đã "quên" mất yếu tố quy hoạch, dẫn đến phần đại lộ Đông Tây phía quận 2 phải điều chỉnh từ 10 lên 14 làn xe cho phù hợp với khu đô thị mới Thủ Thiêm đã quy hoạch và sẽ được xây dựng trong tương lai. Điều đáng nói là quy hoạch xây dựng khu đô thị mới Thủ Thiêm đã được Thủ tướng phê duyệt từ năm 1996, song đến tận năm 2005 khi khởi công dự án đại lộ Đông Tây, các cơ quan chức năng TP.HCM vẫn chưa nhận ra thiết kế tuyến đường bị "vênh" với quy hoạch khu đô thị, dẫn tới phải điều chỉnh làm kéo dài tiến độ dự án và phát sinh chi phí đầu tư. Tương tự, các khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, di dời các công trình tiện ích ngầm, các sự cố trong quá trình triển khai các gói thầu xây lắp cống thoát nước… tại dự án cải thiện môi trường nước cũng không được các sở ngành thành phố lượng định trước nên dự án liên tục lỗi hẹn tiến độ.

Trong số 3.600 tỉ đồng phát sinh, trước mắt vốn đối ứng phía Việt Nam khoảng 1.400 tỉ đồng (trong đó ngân sách thành phố cân đối khoảng 900 tỉ đồng), còn lại 2.200 tỉ đồng sẽ vay ODA của Nhật. Như vậy, có thể thấy ngay sự teo tóp của ngân sách quốc gia và ngân sách thành phố trong hiện tại và gánh nặng trả nợ ODA của các thế hệ tương lai.

Nhìn lại, thấy các dự án trọng điểm khác của TP.HCM đều lâm vào vòng xoáy: chậm trễ tiến độ – phát sinh chi phí. Đơn cử, một dự án siêu bê bối khác là vệ sinh môi trường TP.HCM lưu vực Nhiêu Lộc – Thị Nghè, vay ODA của ngân hàng Thế giới. Đáng lẽ hoàn thành vào năm 2008, toàn dự án liên tục lùi thời hạn hoàn thành đến cuối năm 2009, rồi giữa năm 2010, và gần đây nhất là cuối năm 2011. Chính vì vậy, tổng vốn đầu tư cũng theo đó mà "leo thang" từ 200 triệu USD lên gần 320 triệu USD hiện nay và có thể chưa dừng lại.

Bên cạnh những nguyên nhân được cho là khách quan, có thể thấy rất rõ tầm nhìn hạn hẹp và sự yếu kém trong khâu đấu thầu cũng như công tác quản lý dự án của chủ đầu tư và các cấp lãnh đạo. Ở dự án đại lộ Đông Tây, chính sự giám sát thiếu hiệu quả đã dẫn đến hiện tượng nứt các đốt hầm dìm Thủ Thiêm, là một trong những nguyên nhân làm chậm trễ dự án và gây hoang mang trong dư luận về tính bền vững của công trình. Còn dự án vệ sinh môi trường, UBND TP.HCM và ban quản lý dự án thể hiện sự thiếu quyết đoán vì sau khi đã chọn nhầm nhà thầu yếu kém vẫn liên tục du di cho nhà thầu, thay vì kiên quyết cắt hợp đồng và tìm đơn vị mới có năng lực. Điều này dẫn đến dự án đã chậm trễ lại càng ì ạch, đó là chưa kể không ai dám đoan chắc sản phẩm do một nhà thầu thiếu năng lực thi công liệu có đảm bảo chất lượng?

Lý giải về sự yếu kém trong quản lý các công trình trọng điểm đầu tư từ ngân sách và vốn ODA, ông Phan Phùng Sanh, phó chủ tịch hiệp hội Khoa học kỹ thuật xây dựng TP.HCM – cho rằng xuất phát từ tư duy tiền nhà nước, "của chùa", nên nhiều doanh nghiệp (nhà nước) không có trách nhiệm và cũng không bị ràng buộc trách nhiệm phải sử dụng hiệu quả nguồn vốn. Công trình trì trệ, vốn đầu tư tăng vọt trở thành chuyện "thường ngày ở huyện" và cũng chẳng thấy cá nhân, cơ quan nào phải chịu chế tài. Chỉ thương những đồng tiền thuế của người dân góp vào ngân sách bị đem sử dụng lãng phí, còn gánh nặng ODA oằn vai thế hệ con cháu.

Minh Linh