Gia Minh, biên tập viên RFA2011-05-20Vốn đối với các doanh nghiệp sản xuất là một nhu cầu bức thiết. Tuy nhiên hiện nay, lãi suất cho vay tại Việt Nam đang tăng cao khó đem lại khả năng sinh lời cho doanh nghiệp vay vốn làm ăn.  Một điểm thu đổi ngọai tệ ở SG, ảnh chụp tháng 4/2011 Thực tế được một số doanh nghiệp tại Việt Nam đánh giá ra sao?Và bằng cách nào có thể vẫn duy trì sản xuất trong điều kiện hiện thời? Thực tế khó khănTrong những ngày giữa tháng năm, nhiều doanh nghiệp đi vay tại Việt Nam được cán bộ tín dụng đưa ra mức cho vay thỏa thuận cá biệt lên đến 30%/năm. Trong khi đó vào hai ngày 17 và 18 tháng 5 vừa qua một số nguồn tin được cho là cả chính thống và không chính thống loan tin lãi suất tái cấp vốn được điều chỉnh tăng lên 15% và trần lãi suất huy động vốn cũng được tăng lên 15% so với mức cũ là 14%. Trước những tin tức như thế Ngân hàng Nhà Nước vẫn im lặng. Nhiều ý kiến cho rằng Nhà nước đang cố quản chặt lãi suất huy động vốn mà lại thả lỏng lãi suất cho vay khiến nhiều ngân hàng tranh nhau tăng lãi suất lên mức mà như cán bộ tín dụng đưa ra với khách hàng đến 30%/năm như vừa nói. Tờ Đầu Tư hôm ngày 18 tháng 5 vừa qua đưa ra kết quả một cuộc khảo sát gần đây cho thấy hầu hết các doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay phải vay vốn với lãi suất từ 22 đến 24%. Mức này được nói cao hơn cùng kỳ năm ngoái đến ba lần.
Trong tình hình kinh tế hiện nay thì nhiều doanh nghiệp sản xuất chân chính đều cho rằng không thể có cách nào sinh lãi khi phải vay vốn với phân lời cao như thế. Chủ một doanh nghiệp chuyên sản xuất đèn lồng tại thị xã Hội An, ông Tăng Ngọc Thu, thừa nhận khó khăn về nguồn vốn do lãi suất tăng cao đối với các doanh nghiệp trong nước như sau: "Đối với mặt bằng chung có ảnh hưởng rất lớn đối với những cơ sở nào còn sử dụng vốn vay. Họ gần như thua, thua một cách thê thảm vì không thể làm gì cho ra 25%/năm hết." Đối với các doanh nghiệp chuyên làm hàng xuất khẩu, trên nguyên tắc họ được khuyến khích với chính sách lãi suất ưu đãi. Một doanh nghiệp nằm trong diện này là Công ty Cầu Vồng, chuyên sản xuất mặt hàng đất sạch từ các phế phẩm cây dừa. Ông Nguyễn Hữu Hoàng, giám đốc công ty nói về khoản vay ưu đãi đó: "Công ty là doanh nghiệp xuất khẩu, do đó phía ngân hàng 'tài trợ' vốn cũng khá đủ. Doanh nghiệp xuất khẩu có ngoại tệ nên được vay với lãi suất ưu đãi. Chỉ có những doanh nghiệp xuất khẩu mang ngoại tệ về thì được hưởng ưu đãi đó." Trước khó khăn về nguồn vốn nhiều doanh nghiệp buộc lòng phải thực hiện cắt giảm hay phải ngưng sản xuất như nhận định của ông Tăng Ngọc Thu: "Rất nhiều công ty làm ăn cần vốn. Tình hình chung nếu không sản xuất được phải đóng cửa thôi. Bây giờ không thể ai can thiệp vào được hết. Từ cơ sở lớn mà hụt vốn thì chuyển thành nhỏ; nhỏ mà không đủ vốn thì im lặng thôi." Tình hình lạm phát tăng khiến giá cả tăng cao khiến các doanh nghiệp cũng phải tăng lương tiền và các khoản an sinh khác cho công nhân như trình bày của ông Nguyễn Hữu Hoàng: "Phải tính cho công nhân theo trượt giá để bù đắp những khoản như dầu, gạo, thịt,lương thực, kể cả chi phí đi lại, xăng nhớt… phải bù thêm cho họ." Lối thoátTrong khi rất nhiều doanh nghiệp than phiền gặp quá nhiều khó khăn hai doanh nghiệp nhỏ như của ông Tăng Ngọc Thu và ông Nguyễn Hữu Hoàng vẫn duy trì được sản xuất nhờ họ có những hướng đi riêng, khá đặc biệt.  "Khách hàng đặt hàng qua email, chúng tôi gửi hàng qua và họ chuyển hàng về. Hoạt động chúng tôi nề nếp rồi. Trước đây tình hình dễ thì người ta đặt mỗi năm hai container 40 feet, nay khó khăn còn một container." Công ty Cầu Vồng là đơn vị tận dụng các phế phẩm từ cây dừa rất phổ biến tại miền nam Việt Nam để làm ra sản phẩm gọi là 'đất sạch' xuất sang hai thị trường Canada và Mỹ. Đây được xem là sản phẩm thân thiện môi trường mà người tiêu dùng tại hai thị trường Canada và Hoa Kỳ dùng để trồng cây cảnh trong nhà. Ông Nguyễn Hữu Hoàng nói về thuận lợi giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất như thế: "Sản phẩm của công ty chúng tôi thân thiện với môi trường. Khách hàng không phải sử dụng những sản phẩm bằng nhựa, bằng giấy nên khách hàng chú ý hơn và công ty bán được nhiều hàng hơn." Về phần doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa như hai doanh nghiệp vừa nêu phải tự thân xoay xở để có thể tồn tại, duy trì sản xuất, bảo đảm công ăn việc làm cho công nhân; trong khi đó nhiều tập đoàn, doanh nghiệp Nhà Nuớc được hưởng các ưu đãi trong vay vốn nhưng hiệu quả vẫn không cao. Việc vay vốn đối với họ không khó bởi có thể kêu lên đến thủ tướng như nhận xét cuả chuyên gia Vũ Quang Việt, nguyên chuyên gia Cục Thống Kê Liên Hiệp Quốc cho biết: "Trong những năm gần đây, kinh tế quốc doanh không tạo ra công ăn việc làm, thậm chí tổng số lao động làm cho quốc doanh giảm. Họ đầu tư nhiều, lấy vốn của Nhà nước nhiều mà cuối cùng vẫn không tạo ra công ăn việc làm. Chỉ có doanh nghiệp tư nhân nhỏ và các công ty nước ngoài tạo ra công ăn việc làm." Đối với vấn đề lãi suất cho vay kinh doanh, sản xuất, ngay cả những người trong giới ngân hàng cho rằng cần phải thay đổi cơ chế hiện hành với một cơ chế mới; chứ nếu Ngân hàng Nhà Nước có nâng lãi suất huy động hiện nay từ 14%, lên 15 hay 16% vẫn lạc hậu so với thực tế và những hoạt động giao dịch ngầm vẫn diễn ra. Điều đó dẫn đến những méo mó thị trường, kềm chế phát triển. Theo dòng thời sự: |
Saturday, May 21, 2011
Mức lãi cao gây khó cho doanh nghiệp
Friday, May 20, 2011
Một người ký Kiến nghị bị o ép làm đơn tố cáo Bauxite Việt Nam
Đăng bởi bauxitevn on 20/05/2011
Một người ký Kiến nghị bị o ép làm đơn tố cáo Bauxite Việt Nam
Kính chào các bác trong BBT Bauxitevn
Cháu tên XXX, ký tên trong bản kiến nghị vụ TS CHHV ở vị trí XXX.
Sáng nay bên an ninh gọi cháu lên làm việc về việc đó. Do xác định mình muốn góp một tiếng nói cho lẽ phải nhưng không thể vì thế mà để bên đó gây khó dễ cho tương lai nên cháu buộc phải đổi hướng từ chối việc ký kiến nghị. Bởi vì cháu mới nghỉ công tác đơn vị cũ và qua đơn vị mới được nửa năm nên bất cứ điều gì bất lợi đều ảnh hưởng rất lớn. Sau khi cân nhắc kỹ, cháu buộc phải hành động như vậy, mong các bác thứ lỗi.
Tuy nhiên, cháu cũng không để bất lợi về phía trang bauxitevn khi họ yêu cầu tường thuật và cho ý kiến quan điểm về trang web. Cháu chỉ nói rõ nguyên nhân là có thể có người trùng tên nên cháu không biết, còn nội dung của bauxitevn thì có đọc nhưng chỉ để tiếp thu thông tin nhiều chiều chứ không có đánh giá đúng sai vì mỗi cơ quan tổ chức đều có quan điểm riêng cần bảo vệ nên mình không thể đánh giá ai đúng ai sai mà chỉ nhìn nhận thông tin cho riêng mình. Họ căn vặn thêm về việc vì sao có tên thì cháu nói có thể người quen nào đó như bạn học biết thông tin cá nhân nên đã dùng để ký lên đó chứ phần cháu không biết.
Sau đó họ yêu cầu làm một cái đơn tố cáo là trang web sai trái và đã đưa tên cháu trái phép, nhưng không đưa tên cơ quan công an vào đơn, chỉ tố cáo khơi khơi như vậy và nơi nhận là các cơ quan chức năng thì cháu không chịu, yêu cầu được làm Đơn kiến nghị (chứ không phải tố cáo) và ghi rõ ràng trong đơn, gửi trực tiếp cơ quan công an Thành phố. Nội dung đại khái là cơ quan công an đã mời cháu lên làm việc về vụ CHHV, do cháu không tham gia nên có 2 trường hợp: hoặc trùng tên, hoặc có người quen biết mượn tên chứ không liên quan đến bản thân. Qua đó đề nghị cơ quan công an không làm việc thêm về vấn đề này. Cuối cùng họ cũng vui vẻ chấp nhận nội dung như vậy.
Kính thưa các bác,
Cháu phải tường thuật lại như vậy để các bác thông cảm cho cháu về việc cháu từ chối ở cơ quan công an. Bởi vì hiện giờ nếu chấp nhận với họ là có ký thì tất nhiên họ sẽ gây khó dễ với cháu, gây áp lực yêu cầu cơ quan công tác của cháu cho sa thải, vì cháu mới làm chưa lâu nên cơ quan chắc chắn không hiểu và sa thải để tránh phiền phức. Như vậy việc chấp nhận ký tên đồng nghĩa với việc gây ảnh hưởng tương lai của cháu rất lớn. Tuy nhiên cháu cũng không có ý kiến gì về bản kiến nghị, đánh giá bauxitevn là nơi để tiếp xúc thông tin nhiều chiều, không nêu quan điểm về thông tin trên đó, về bản kiến nghị thì người trùng tên là người khác nên không liên quan, không yêu cầu gì hết. Như vậy việc cháu viết đơn kiến nghị cũng sẽ không giúp bên chính quyền dùng nó để chống đối lại trang web (như ông Hoàng Minh Anh nào đó đã vô tình giúp chính quyền như vậy).
Cháu buồn vì dù muốn thừa nhận đó là mình nhưng không thể làm điều đó. Vì làm điều đó thì trước mắt sẽ phá hủy tương lai cháu ngay. Cháu muốn góp lên một tiếng nói cho công lý, cho đất nước. Nhưng tiếc thay, ở Việt Nam mình còn quá nhiều "kẻ ăn sẵn", vẫn biết xã hội bất công nhưng chỉ mong chờ người khác thay đổi dùm, hoặc xã hội có lắm kẻ thờ ơ, bàng quang, hoặc chỉ lo vun vén bản thân với câu nói hay gặp "làm thế được gì". Thiết nghĩ, một tiếng nói góp phần trong danh sách để danh sách dài hơn thì cháu có thể làm, còn để tự đưa mình vào đường cùng trong khi rất rất nhiều kẻ bàng quang đứng bên ngoài thì điều đó chưa cần thiết.
Trên đây là vài dòng tâm sự gửi các bác và mong các bác thông cảm.
Kính chúc các bác sức khỏe!
Cháu XXX thân mến,
Việc cháu bị Công an o ép phải rút khỏi bản Kiến nghị, chúng tôi rất thông cảm. Người dù lớn tuổi mà chưa từng trải, mà lần đầu làm việc với những cán bộ trong ngành này cũng đã cảm thấy bất an, huống gì người tuổi còn trẻ như cháu, lo lắng là phải. Nhất là gần đây nói đến hoạt động của công an, tâm lý của người dân lương thiện chúng ta thường nghĩ ngay đến những việc hãi hùng diễn ra phổ biến trên đất nước liên quan đến họ, như việc cái chết khuất tất của người dân vì không đội mũ bảo hiểm bị bắt vào đồn tra vấn và làm gì đó rồi ngay sau đó chỉ còn là cái xác không hồn, hay gần đây nhất là cái chết bất minh của anh Nguyễn Công Nhựt ở Bến Cát mà báo chí khắp nơi đang đặt nhiều dấu hỏi nghi ngờ.
Tuy nhiên, việc cháu không thừa nhận mình từng đăng ký trong Danh sách Kiến nghị mà nói là tên người khác hoặc do ai đưa tên cháu vào là rất bất tiện cho trang mạng của chúng tôi, bởi chúng tôi không hề biết cháu, chúng tôi cũng không khuyến khích cháu ghi tên. Nay cháu chối mình có đăng ký ở đây, nếu từ đó công an đi đến vơ đũa cả nắm cho rằng chúng tôi nhận nhiều tên mạo danh và vì thế họ tìm cách phủ định giá trị bản Kiến nghị của 1889 con người thì sẽ như thế nào? Hơn thế nữa, cháu lại còn nhận lời họ làm "đơn kiến nghị" thì càng không hay. Chúng tôi không rõ đơn kiến nghị của cháu viết gì, nhưng nếu việc này có liên quan đến việc cháu chối bỏ tên cháu trên Bảng danh sách đăng lên trang Bauxite Việt Nam thì đấy là việc chúng tôi không thể nhận về mình được, vì xin nhắc lại để cháu rõ, chúng tôi không hề biết cháu là ai trong 85 triệu con người trên dải đất Việt Nam này.
Từ khi ra đời đến nay, đây là một trang mạng đàng hoàng, sòng phẳng, và nhờ đó nó mới có uy tín trong bạn đọc trong nước và trên thế giới. Chúng tôi tin rằng những kẻ đã cố tình bắt ép cháu phải viết những lời nói xấu trang mạng BVN và rút tên trên danh sách do chính mình tự nguyện ký vào thì họ có thể làm thế lắm, có thể làm nhiều việc hơn thế nữa mà lương tâm họ tuyệt không hề thấy xấu hổ vì sự dối trá trắng trợn của họ. Vì thế, thà rằng ngay từ đầu cháu nói cháu có ghi tên, và đã quyết định ghi tên thì mình không cần rút (bao nhiêu người đã ở vào trường hợp như cháu mà họ có chịu rút tên đâu, mình là người lương thiện và muốn góp phần xây dựng đất nước kia mà). Hoặc nếu bất đắc dĩ có phải rút thì cũng nói rõ đây là do áp lực của những người làm chức vụ nên cháu phải làm việc đó để yên thân. Như thế sự không rút hay rút cũng sẽ khiến người ép mình trong lòng vẫn phải trọng mình. Giữ thái độ thành thực của người dân yêu nước là cách tốt nhất để những ai muốn đổ vấy cho ta không làm gì được ta, điều mà ngay Hiến pháp và pháp luật cũng không bao giờ bắt tội. Hãy cứ giả định thêm một chút: nếu 1889 con người trong Danh sách ai cũng hoảng hốt chối bỏ việc mình đã làm thì dân tộc này có còn là dân tộc Việt Nam có nghĩa khí và biết trọng sự trung thực nữa hay không?
Chúc cháu bình an.
BBT Bauxite Việt Nam
Việt Gian Nguyễn Tất Thành làm đơn xin vào học trường Thuộc địa
Một ngày giáp Tết. Rét xuyên xương. Một cán bộ của Trung tâm Dịch vụ báo
chí của Bộ Ngoại giao đến gặp, đề nghị tôi tiếp ông J.Edward Milner, một
nhà báo, nhà đạo diễn và quay phim của Hãng ACACIA và Hãng Truyền hình
Channel Four Television của nước Anh. Vị cán bộ ngoại giao cho biết:
"Ông ta đang ấp ủ đề tài Chủ tịch Hồ Chí Minh".
Từ ngày bị thương nặng ở mặt trận trở về, tôi rất ngại ngùng khi phải
tiếp xúc với những người lạ vì đã bị mất nhiều thứ… mất cả cái ứng xử
nhạy bén, cái giao tiếp linh hoạt do cơ thể không còn lành lặn!
Nhưng đối với các vị khách nhà văn, nhà báo từ nước ngoài đến Việt
Nam tìm hiểu về đất nước, về con người, về Bác Hồ… tôi không thể từ chối
gặp được.
Ông J.E.Milner bước vào phòng với cái bắt tay trân trọng, lịch thiệp,
nhưng ông hơi ngỡ ngàng vì bàn tay tôi không còn nguyên vẹn và ông phải
vất vả xếp đôi chân dài của mình để ngồi bệt xuống cái chiếu dưới sàn
nhà! Ông cười với một cử chỉ bạt thiệp và giọng nói có màu ấm:
- Tôi đang tập ngồi kiểu này.
- Tính nhẫn nại của người phương Đông có từ trong cách ngồi. Ngồi kiểu này là vững chắc nhất, ngồi được lâu, thưa ngài.
Ông J.E.Milner ứng đáp rất nhà báo:
- Ngồi trên ghế có khi ngã vì ghế mọt.
Thế là chủ khách cùng cười, hội nhập. Tôi mời ông nâng chén:
- Ngài là khách từ một vương quốc rượu ngon, xin ngài nhấp với tôi ly rượu gạo của xứ sở nền văn minh lúa nước.
Ông J.E.Milner cạn chén:
- Tuổi thọ của rượu bằng tuổi thọ của loài người. Rượu cất bằng ngũ cốc là ngon, bằng gạo lại càng ngon, thưa ngài.
Qua những phút khởi đầu, ông J.E.Milner vào việc:
- Được biết ngài là một ký giả, một nhà văn đã viết nhiều sách và
nhiều bài về Chủ tịch Hồ Chí Minh, được nhiều giới bạn đọc mến mộ. Hiện
nay có người nói rằng: Cụ Hồ lúc còn là chàng trai Nguyễn Tất Thành phải
đến cảng Nhà Rồng làm phu khuân vác, làm bồi tàu viễn dương để kiếm
sống… Gặp thế cuộc, Tất Thành mới tham gia hoạt động chính trị ở Paris
với tên gọi Nguyễn Ái Quốc nổi tiếng và trở thành lãnh tụ của phong trào
đấu tranh chống đế quốc thực dân, giành độc lập dân tộc. Ngài có luận
cứ gì khác để khẳng định Hồ Chí Minh – người yêu nước từ thời mang tên
Nguyễn Tất Thành?
Ông J.E.Milner nhìn tôi vẻ thăm dò… sau lúc nêu câu hỏi. Tôi vui vẻ:
- Thưa ngài, sách Khế ước xã hội của triết gia đại văn hào
J.J.Rousseau ra đời từ 1762. Ở nước chúng tôi gần đây mới dịch ra tiếng
Việt được trọn quyển (Dịch giả, nhà sử học Hoàng Thanh Đạm). Tôi rất
thấm thía một điều trong sách ấy: "…Những tâm hồn thấp kém không thể
hiểu thấu các bậc vĩ nhân, cũng như kẻ nô lệ nhe răng cười khi nghe hai
tiếng tự do". Có thể một ác ý của sự thiên kiến, cũng có thể do không có
được những cứ liệu chuẩn xác về quá trình hình thành của một nhân cách
mà hiểu sai lệch về nhân vật lịch sử… Còn Chủ tịch Hồ Chí Minh của chúng
tôi là một nhà yêu nước từ thuở còn nằm trong bào thai của mẹ. Thật
vậy, mẫu thân của Người lúc gánh gạo đi tiếp tế cho nghĩa quân Phan Đình
Phùng chống giặc Pháp thì bụng bà đang mang thai, khi đứa bé ra đời
được mang tên "lót nôi" Nguyễn Sinh Côn thì được bú dòng sữa, được uống
lời ru của người mẹ yêu nước, căm thù giặc Pháp về đốt làng, giết người,
cướp của. Tuổi lên năm, lên mười, Nguyễn Sinh Côn đã được nghe cha đàm
đạo việc nước, việc nhà với các nhà đại cách mạng Phan Bội Châu, Phan
Chu Trinh, Đặng Nguyên Cẩn, Ngô Đức Kế… Ngày Nguyễn Tất Thành đang ngồi
trên ghế trường Quốc học Huế, là con quan Thừa biện Bộ lễ, Nguyễn Tất
Thành đã đứng vào hàng ngũ những người cùng khổ trong làng quê đấu tranh
đòi giảm thuế, bỏ sưu, chống đàn áp bóc lột (1908). Mật thám Trung Kỳ
truy nã, Nguyễn Tất Thành phải bỏ học trốn vào cực Nam Trung Kỳ. Một nhà
có bốn cha con thì cả bốn người đều bị ghi "sổ đen" của mật thám Trung
Kỳ: Nguyễn Sinh Sắc A. 3760; Nguyễn Thị Thanh A.1166; Nguyễn Tất Đạt
A.3781; Nguyễn Tất Thành A.3607.
Đó là "Những phần tử nguy hiểm cho nền cai trị của chính phủ bảo hộ".
Nói rằng Nguyễn Tất Thành không có công ăn việc làm… "phải đi làm phu
khuân vác". Thiết tưởng thân mẫu của Nguyễn Tất Thành là con một gia
thế. Cụ tú Hoàng Xuân Đường giàu chữ giàu của cải để nuôi con gái đèn
sách hơn mười năm, khi kết duyên với thân phụ của Nguyễn Tất Thành thì
bà mới nghỉ việc học. Thân phụ của Nguyễn Tất Thành được ông bà cụ Tú
nuôi ăn học từ nhỏ, thi đỗ cử nhân, gả con gái cho và nuôi tiếp chàng rể
ăn học, thi đỗ Phó bảng, phải ba lần cụ Tú bán ruộng cho chàng rể sắm
"lều chõng", lộ phí thi Hương trường Nghệ, thi hội tận kinh đô Huế. Rồi
thân phụ của Tất Thành làm quan Thừa biện Bộ lễ triều vua Thành Thái,
làm quan huyện Bình Khê triều vua Duy Tân. Thế thì, Nguyễn Tất Thành là
"cậu ấm", con quan, đang dạy học tại trường Dục Thanh, Phan Thiết, tỉnh
Bình Thuận, thầy giáo Thành đang "ngồi cùng chiếu nhà giáo" với các bậc
thầy danh tiếng: Hồ Tá Bang, Trần Lê Chất, Nguyễn Trọng Lội, Nguyễn Quý
Anh, Nguyễn Hiệt Chi, Robert Hải, Ngô Văn Nhượng… Nguyễn Tất Thành đã
hoàn thiện một nhân cách thanh niên trí thức yêu nước cháy bỏng tâm hồn
trước thảm cảnh nước mất: Hai vua Hàm Nghi, Thành Thái bị đế quốc Pháp
bắt đi đày biệt xứ, hàng trăm ông nghè, ông cử, ông tú yêu nước bất
khuất bị giam chật nhà ngục Côn Lôn, cha làm quan huyện Bình Khê bị
triều đình Huế triệu hồi về kinh đô hạ ngục ngày 19/5/1910… Nguyễn Tất
Thành quyết dấn thân vào con đường "năm châu bốn bể" để tìm cho được cái
phương cách mà trở về giúp dân, cứu nước…
- Thưa ngài, trong cuốn sách "Hồ Chí Minh L'Indochine au Vietnam",
ông Daniel Mémery công bố một tờ đơn của Nguyễn Tất Thành gửi Tổng thống
nước Cộng hòa Pháp, xin được vào học trường Thuộc địa tại Paris, ngài
có suy nghĩ gì về lá đơn xin được học trường Thuộc địa của Nguyễn Tất
Thành?
- Cho tôi được hỏi ngài một chi tiết nhỏ.
- Xin mời ngài hỏi.
- Ngài có nhận xét gì về chữ viết, về trình độ tiếng Pháp của Nguyễn Tất Thành qua lá đơn bằng Pháp ngữ ấy?
- Chữ viết tuyệt đẹp, lời chuẩn, diễn đạt mạch lạc, rõ ràng. Chứng tỏ sự học của Nguyễn Tất Thành chuyên cần và tài hoa.
- Như ngài thấy ở lá đơn của Nguyễn Tất Thành viết tại: "Marseille le
15 Septembre 1911″. Dấu triện đỏ hình bầu dục đóng trên lá đơn ngày "20
– Septembre 1911″. Vậy là Nguyễn Tất Thành rời cảng Nhà Rồng ngày
5/6/1911 với tên gọi Văn Ba (không phải là anh Ba) nghĩa là vượt qua
muôn trùng sóng cả để nghe và hiểu, mà biết… Lần đầu tiên Nguyễn Tất
Thành đến nước Pháp in bước chân ban đầu xuống thành phố Marseille. Từ
thành phố này, Thành làm đơn xin học trường Thuộc địa với một chủ đích
khác chứ không phải "đi du học". Nếu Thành học với lý tưởng ra làm công
chức, làm quan để có vợ đẹp, nhà lầu, xe hơi thì Nguyễn Tất Thành đã
chịu làm "tờ thú" với khâm sứ Trung Kỳ lúc anh tham gia cuộc đấu tranh
của nông dân Thừa Thiên – Huế 1908, sẽ được tiếp tục học và thi tốt
nghiệp năm sau đó. Thành biết rất rõ mục đích của trường Thuộc địa Paris
là đào tạo ra các ông quan cai trị cho các xứ thuộc địa, tiêu chuẩn
hàng đầu phải là con quan từ Nhị phẩm trở lên và trung thành tuyệt đối
với mẫu quốc Pháp mới được tuyển vào trường này. Thầy học của Thành là
cụ Lê Văn Miến, một trong ba người Việt Nam đầu tiên sang Paris học
trường Thuộc địa. Ông Hoàng Trọng Phu, ông Thân Trọng Huề học trường này
trở về làm quan rất to, riêng cụ Lê Văn Miến, học xong lại xin học tiếp
trường mỹ thuật Paris rồi về dạy học và vẽ tranh sơn dầu.
NguyễnTất Thành làm đơn xin vào học trường Thuộc địa là một "thông báo" về
nước – Nguyễn Tất Thành con Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc đã có mặt tại nước
Pháp "mẫu quốc của dân An Nam!". Cho nên, bỏ vào thùng thư tại Marseille
đơn xin học trường Thuộc địa Paris, Nguyễn Tất Thành xuống tàu đi tiếp
đến Havre. Các bạn cùng chuyến với Thành tiếp tục phục vụ trên tàu quay
trở về Đông Dương… Thành ở lại Havre ít lâu rồi xuống tàu viễn dương
khác để "đi xem các nước" và anh đã xuyên qua các đại dương, ghé các bến
bờ: Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Algéria, Tunisie, Libye, các cửa biển Đông
Phi, đến Cônggô, sang Anh quốc, sang Mỹ quốc, xuống Nam Mỹ, đến tận
Granđe de Ile de terre de feu, xuyên sang Port Elizabeth xuống Sydney,
Australia… Cuối năm 1913, Nguyễn Tất Thành trở lại London và dừng chân
tại đây một thời gian lâu. Qua bao năm tháng ấy, Nguyễn Tất Thành chẳng
hề quan tâm đến cái đơn xin học trường Thuộc địa.
Ông J.E.Milner lại đặt tiếp một câu hỏi rất "kẹt" cho tôi:
- Chủ tịch Hồ Chí Minh được Tổ chức Giáo dục, Khoa học, Văn hóa
(UNESCO) của Liên hiệp quốc tôn vinh trong dịp kỷ niệm 100 năm Ngày sinh
của Người: "Vị anh hùng giải phóng dân tộc và danh nhân văn hóa kiệt
xuất (…heros de la libération nationale et éminent homme de culture…),
một biểu tượng kiệt xuất và quyết tâm của cả một dân tộc, đã cống hiến
trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc Việt Nam, góp phần vào
cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân
chủ và tiến bộ xã hội (…éminent symbole de I'affirmation nationnale, a
consacre toute sa vie à la libération nationale de peuple Vietnamien,
contribuant à la lutte commune des peuples pour la paix, I'indépendan
nationale, la démocratie et le progrès social…). Tại sao trong bản Di
chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh lại có một điều tôi cảm nhận như "trái
ngược" với cái đức lớn của Người, đó là "…phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các
Mác, cụ Lênin và các vị cách mạng đàn anh khác"… Chẳng lẽ Hồ Chí Minh
quên đi gặp các vị anh hùng dân tộc tiền bối của mình?
- Tôi chân thành cảm tạ ngài đã cho tôi một lời thẩm luận rất có ý
nghĩa và lý thú. Với sự lãnh hội của tôi về vấn đề này thì, Chủ tịch Hồ
Chí Minh rất nhuần nhuyễn học thuyết Đại Đồng trước khi tiếp nhận học
thuyết Mác – Lênin. Người thấy trong học thuyết của các vị Các Mác,
Lênin có những vấn đề phải được tiếp tục nghiên cứu… Mà lúc sinh thời Hồ
Chí Minh không gặp được các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác – Lênin, cho nên
phải "đi gặp các cụ" ở thế giới bên kia. Còn các anh hùng dân tộc tiền
bối, Hồ Chí Minh không thấy có điều gì phải "chất vấn" nữa…
Nhà báo, nghệ sĩ điện ảnh J.E.Milner nâng chén rượu.
- Vậy là… có những "ẩn tích Hồ Chí Minh", phải đi tìm như Người đã
từng đi vào mọi cuộc đời trên khắp hành tinh của chúng ta… Chúng ta chúc
mừng Bác Hồ của bạn, và Bác Hồ của chúng ta – Người hằng sống.
Đặt chén xuống, ông nói giọng tha thiết:
- Tôi đã làm một bộ phim về Việt Nam và đã tặng Bộ Ngoại giao Việt
Nam trong chuyến thăm Việt Nam lần này. Bộ phim Việt Nam của tôi ra
không gặp thời điểm lịch sử, ít được hoan nghênh. Nhưng dòng chảy của
lịch sử không bao giờ dừng lại… Cho nên, tôi sẽ tiếp tục làm một bộ phim
về Hồ Chí Minh. Với tình đồng nghiệp, tôi xin bạn cho tôi được hỏi một
lời về nghề nghiệp: Là nhà văn, bạn tiếp nhận điều gì sáng nhất của tư
tưởng Hồ Chí Minh cho sáng tác của mình?
- Tôi luôn luôn nhớ lời của Người: "Chỉ có nhân dân mới nuôi dưỡng
sáng tác của nhà văn bằng những nguồn nhựa sống. Còn nếu nhà văn quên
điều đó nhân dân cũng sẽ quên anh ta"…
Con chim cu gáy tự do trên giá sách mở tiếng gáy trưa đồng nội… Mười
một giờ. Gặp bữa cơm trưa của gia đình, theo tập tục của Việt Nam và nếp
nhà, vợ tôi thành tâm mời vị khách quý từ "viễn quốc" tới cùng ăn bữa
cơm đạm bạc với gia đình. Ông J.E.Milner cảm động và ngỡ ngàng giây lát:
- Thưa… bà! Tôi được một vinh hạnh bất ngờ! Đến Việt Nam nhiều lần,
lần này tôi mới gặp sự ước mong được ăn một bữa cơm gia đình người Việt
Nam. Tôi chân thành cảm tạ lòng hiếu khách của ông bà dành cho tôi.
Nhưng tôi lại chưa được cái may mắn hưởng bữa cơm gia đình của một nhà
văn Việt Nam. Bởi tôi đã có hẹn dự tiệc của một cơ quan mời 12 giờ hôm
nay. Chúng ta còn có dịp tái ngộ, tôi sẽ được như thành ngữ Việt Nam
"Cùng đồng bàn đồng bát" với ông bà… Vì tôi sẽ còn làm một bộ phim về
Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Chúng tôi chia tay ông J.E.Milner trong tiếng vang cu gáy mênh mang thành phố vào xuân!
Sơn Tùng
RFI: Nhiều người bị sách nhiễu vì ký kiến nghị đòi tự do cho Cù Huy Hà Vũ
Trang mạng Bauxite Việt Nam cho biết : nhiều người ký tên thỉnh nguyện thư trả tự do cho tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ trong những ngày qua đã bị sách nhiễu dưới nhiều hình thức. Trong số này có tiến sĩ Nguyễn Thị Từ Huy, giảng viên Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM.
Theo thông tin từ Trang mạng Bauxitte Việt Nam ngày 14/05/11, nhiều người ký tên thỉnh nguyện thư trả tự do cho tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ cho biết trong những ngày qua họ đã bị sách nhiễu dưới nhiều hình thức như : tra hỏi để biết người ký tên là tự nguyện ký hay bị người khác mượn tên ; nói công khai hoặc úp mở rằng ký tên thỉnh nguyện thư này là trái pháp luật ; gây áp lực để cơ quan hoặc công ty sa thải nhân viên đã ký vào thỉnh nguyện thư ; đòi phải viết đơn nói rõ tại sao hoặc ai xúi giục ký tên thỉnh nguyện thư.
Cũng theo trang mạng Bauxite Việt Nam, một số kẻ còn có hành động « xúc phạm các bậc lão thành cách mạng bằng cách đi dò hỏi xem ai viết văn bản hộ các cụ, chữ ký của các cụ có chính xác hay không, có ai đứng đằng sau "ký hộ" các cụ không ! »
Qua vụ này, ban điều hành trang mạng Bauxite Việt Nam khẳng định là : « Việc các công dân nhận thấy một vụ án oan sai và cùng nhau ký thỉnh nguyện trả tự do cho bị cáo – trường hợp tiến sĩ Luật Cù Huy Hà Vũ – là một hoạt động bình thường của một xã hội dân chủ, văn minh, pháp trị. Pháp luật Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tuyệt nhiên không có điều khoản nào cấm công dân ký thỉnh nguyện thư loại đó. »
Bauxite Việt Nam tuyên bố không tán thành « cách hành xử bạo lực, kể cả hành xử theo lối đe dọa việc tự do biểu đạt ý kiến của các công dân. »
Trong số những người bị sách nhiễu vì ký tên thỉnh nguyện thư trả tự do cho ông Cù Huy Hà Vũ, có tiến sĩ Nguyễn Thị Từ Huy, giảng viên Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia TP.HCM và là tác giả nhiều công trình nghiên cứu và dịch thuật có giá trị về văn học và triết học phương Tây .
Trong các trang nhật ký gởi cho Bauxite Việt Nam, Nguyễn Thị Từ Huy cho biết theo lệnh của công an, một cán bộ quản lý trường đã liên lạc với cô và yêu cầu viết một đơn gởi lên trường, trong đó nói rõ là cô đã ký vào kiến nghị, nhưng Từ Huy đã từ chối gặp viên cán bộ đó và cũng không viết đơn.
Bản kiến nghị trả tự do cho tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ do Bauxite Việt Nam khởi xướng và phát đi từ ngày 9/4/2011. Tính đến này 30/04/11, bản kiến nghị này đã thu được gần 1900 chữ ký.
Chủ quyền Biển Đông
Về quan hệ Việt Nam Trung Quốc, ngày 13/05/11, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phản đối việc chính quyền thành phố Hải Khẩu, tỉnh Hải Nam Trung Quốc ra lệnh cấm đánh cá ở Biển Đông từ ngày 16/5 đến 1/8. Phía Việt Nam cho rằng đây là một hành động vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa.
Theo thông tấn xã Việt Nam, cũng hôm qua 13/05/11, một đại diện Bộ Ngoại giao Việt Nam đã gặp phía Trung Quốc để hỏi về thông tin theo đó, một tàu ngư chính của Trung Quốc tuần tra vùng biển quần đảo Hoàng Sa từ ngày 5 đến 25/05/11
Hillary Clinton: Chế độ của Trung Cộng chắc chắn sẽ sụp đổ
Hillary Clinton: Chế độ của Trung Cộng chắc chắn sẽ sụp đổ, các nhà lãnh đạo Trung Cộng giờ đây đang làm "những việc vô ích như những gã hề"
Jeffrey Goldberg (The Atlantic)
Trong một cuộc trả lời phỏng vấn dành riêng cho tờ The Atlantic, ngoại trưởng Mỹ Hilary Rodham Clinton đã nói rằng hồ sơ nhân quyền của Bắc Kinh đang "rất tồi tệ" và Bắc Kinh đang "ra sức ngăn chặn lịch sử" bằng cách chống lại sự tiến bộ của dân chủ.
JEFFREY GOLDBERG: Tôi đã tiếp tục lưu lại Tuy-ni-di sau khi bà rời khỏi đó và ngày hôm sau lúc tôi ở trung tâm thành phố thì có một đám đông đang tụ tập để chuẩn bị biểu tình. Lúc đó tôi nghĩ, "Tuyệt vời, những người trẻ tuổi đang kêu gào đòi điều gì đó." Tôi không thể đoán được ngay lập tức đang có chuyện gì. Họ đang đứng trước cổng Bộ Nội vụ và tôi hòa vào đám đông đó và đã hiểu ra rằng họ chuẩn bị biểu tình phản đối một quyết định của Bộ Nội vụ cấm phụ nữ choàng khăn "hijab" [loại khăn truyền thống của phụ nữ Hồi Giáo] khi chụp ảnh làm chứng minh thư và đây là một cuộc biểu tình vì "hijab". Tôi bèn hỏi chuyện, "Các anh muốn phụ nữ bắt buộc phải choàng chiếc khăn đó hay sao" Họ đáp, "Không phải vậy, nhưng theo quan điểm của chúng tôi về xã hội thì người dân phải hiểu được vai trò của nam giới và vai trò của phụ nữ." Lúc ấy tôi tự nhủ, "Trời, ước gì bà Hillary Clinton có mặt ở đây để tôi hỏi bà ấy xem bà ấy suy nghĩ gì." Những cuộc cách mạng NÀY đang diễn biến theo những chiều hướng phù hợp với cách nghĩ của người Mỹ và chúng cũng đồng thời diễn ra theo một số cách không phù hợp với cách nghĩ của người Mỹ.
CLINTON: Tôi đã nói tới điều này vào nhiều dịp khác, bởi vì điều tôi muốn thấy là phụ nữ và nam giới được tự do lựa chọn theo những cách thức có trách nhiệm được pháp luật của nước họ bảo vệ – còn mô hình của tôi, dĩ nhiên đó sẽ là mô hình của đất nước chúng ta, đó là phụ nữ có thể ăn mặc theo cách họ chọn tùy theo mong muốn cá nhân của họ. Và tôi muốn được thấy phụ nữ ở khắp nơi trên thế giới có được sự tự do này để cho không có sự ép buộc, không có sự ép buộc của chính phủ. Đó là một sự lựa chọn, và –
JG: Như vậy thì cái vạch đỏ không nên vượt qua ấy là sự ép buộc hoặc đại loại vậy –
HRC: Hoàn toàn đúng.
JG: — bất cứ điều gì nằm trong sự được gọi là ép buộc.
HRC: Hoàn toàn đúng như vậy, bất cứ điều gì thuộc về sự ép buộc. Tôi nghĩ rằng hiện nay đang có những vấn đề an ninh liên quan đến, chẳng hạn, áo burka [áo của phụ nữ Hồi giáo che cả người và mặt], nhưng nếu chúng ta nói tới "hijab", đó là chiếc khăn choàng đầu, thì đối với tôi đó không phải là một vạch đỏ không nên vượt qua. Như vậy, khi người ta bắt đầu nói, "Ồ, nhưng có những điều nào đó mà phụ nữ không nên được phép làm và cách duy nhất để chúng ta có thể ngăn họ làm những điều đó là bằng cách thông qua những quy định luật pháp phản đối những điều đó, "chẳng hạn như phụ nữ không được lái xe ở Ả-rập Saudi hoặc phụ nữ không được bỏ phiếu. Mới đây đã có một cuộc bạo loạn ở Bangladesh bởi vì chính phủ muốn phụ nữ được hưởng quyền thừa kế bình đẳng [như nam giới]. Đó là một vạch đỏ không nên vượt qua, làm thế tức là xâm phạm các quyền của phụ nữ và do đó tôi phản đối và tôi nghĩ rằng bất cứ xã hội nào ở thế kỷ 21 đang hướng tới hiện đại hóa và chắc chắn là nếu như họ đang tự cho họ là dân chủ thì đều phải bảo vệ quyền được có những lựa chọn nói trên.
JG: Chúng ta có nên sợ hãi tổ chức Huynh đệ Hồi giáo?
HRC: Ồ, tôi nghĩ chúng ta chưa biết đầy đủ để có thể hiểu chính xác hiện nay tổ chức này đang biến hóa thành một thứ tổ chức như thế nào. Theo tôi, chúng ta chưa có đầy đủ thông tin để đưa ra đánh giá cuối cùng. Có một số phần tử Hồi giáo đột nhiên xuất hiện ở Ai Cập và tôi nghĩ cứ theo bề ngoài mà xét thì những người đó chỉ là –
JG: Thực ra chỉ như là vừa được xổ lồng mà thôi.
HRC: Được xổ lồng, được ra khỏi bóng tối và họ thù địch với một nền dân chủ, thù địch với tự do bày tỏ ý kiến, tự do hội họp, tự do tín ngưỡng lúc ấy đang là khát vọng trên Quảng trường Tahrir [ở thủ đô Cairo của Ai Cập].
JG: Liệu có xảy ra một tình huống trong đó một phụ nữ sống trong một đất nước ở đó theo luật thì người phụ nữ đó không nhất thiết phải choàng "hijab" nhưng theo văn hóa do chính phủ đặt ra thì người phụ nữ đó thấy mình có nghĩa vụ phải tuân thủ các quy định treo cờ của đất nước?
HRC: Dĩ nhiên là có chứ, điều đó đúng với bất kỳ xã hội nào. Chúng ta đến các vùng khác nhau ở trong nước Mỹ và chúng ta có thể thấy mọi người ăn mặc theo một cách nhất định nào đó bởi vì không ai muốn mình là người lạc hậu, tụi con trai mặc quần ngố, chẳng ai bắt họ phải ăn mặc như thế cả nhưng họ học những chuẩn mực văn hóa lúc nào đó không hay biết hoặc giả các cô gái ăn mặc theo mắt tôi thì như thế là không thích hợp nhưng đó là những gì họ học ở các phương tiện thông tin đại chúng.
Như vậy dĩ nhiên là bên cạnh những chuẩn mực văn hóa còn có những sự mong đợi từ gia đình và thậm chí còn có những lời răn tôn giáo. Song, miễn là không có sự cưỡng ép từ phía nhà nước, khi ấy tôi sẽ không chỉ tay ra lệnh cho những người đang có những sự lựa chọn nào đó mà tôi không muốn nhưng trong khuôn khổ một nền dân chủ thì những sự lựa chọn đó phải được bảo vệ. Nhưng liên quan đến việc đề ra quyết định chính trị thì tôi nghĩ chúng ta phải rất thận trọng ở chỗ những người ở trong lập trường nói trên phải hiểu được rằng họ có nghĩa vụ bảo vệ những quyết định mà họ không nhất thiết phải tán thành.
Khó lòng tưởng tượng nổi trong thế giới ngày hôm nay lại có một gia đình không muốn con cái họ học lái xe bởi vì họ nghĩ điều đó đi ngược lại tôn giáo của họ. Cứ cho là có chuyện đó đi, nhưng điều đó rất khác với việc gia đình đó nói rằng chúng tôi không muốn con cái có bảo hiểm y tế. Tòa án của chúng ta sẽ can thiệp và nói, "Như thế là vượt quá xa quyền hạn cha mẹ." Trên bình diện xã hội cũng vậy, chúng ta không muốn cái gọi là những người đưa ra các quyết định chính trị, các đảng phái hoặc các lãnh tụ chính trị đề ra những quyết định xâm phạm những cơ hội dành cho phụ nữ và nam giới.
JG: Nếu nước Mỹ dùng vị thế chính trị nổi bật của mình [bully pulpit, chữ được dùng lần đầu tiên bởi Tổng thống thứ 26 Theodore Roosevelt để chỉ Nhà Trắng, "bully" ở đây hoàn toàn không mang nghĩa "bắt nạt người khác"] để nói với các nước, "Này, chúng tôi có một hệ thống dân chủ tự do, hệ thống đó đang hoạt động thực sự tốt, và bởi vì các anh đang ở trong một giai đoạn thay đổi rất nhanh cho nên các anh nên cân nhắc kỹ hệ thống này." Nói cách khác tức là nước Mỹ nói với các nước là: hãy tham gia vào cuộc chiến của những tư tưởng –
HRC: Hoàn toàn đúng.
JG: — Cuộc chiến với các bên Hồi giáo.
HRC: Ồ, không chỉ riêng các bên Hồi giáo. Dĩ nhiên các bên Hồi giáo là những nơi mà chúng ta nhìn vào với nhiều lo lắng nhất. Nhưng còn có tàn dư của những chế độ lỗi thời đang định ngăn cản sự tiến bộ và vẫn đang tiếp tục không cho nhân dân của họ được hưởng cơ hội trong kinh tế và các quyền trong chính trị.
Vậy là ở những chế độ đang trong thời kỳ quá độ kiểu như vậy thì có những ý thức hệ thù địch với nền dân chủ, có những nền kinh tế và thương mại thù địch với nền dân chủ, có những hệ thống chính trị thù địch với nền dân chủ. Do đó tôi nghĩ chúng ta cần cạnh tranh trên đấu trường tư tưởng và thông tin.
JG: Nghe như có một chút chiến lược tân-bảo thủ cực đoan [neoconish]?
HRC: Không. Tôi không cho là vậy. Tôi cho là đó là điều chúng ta đang tin tưởng vào. Chúng ta đang tin rằng càng nhiều ngôn luận thì tốt hơn là bớt đi ngôn luận. Chúng ta lấy làm tiếc về gã ở Florida đã đốt kinh Koran, những người khác ở khắp nơi trên thế giới đều thấy điều này là quá khó hiểu, bởi vì họ nói, "Hay thật, nếu nước Mỹ nghĩ rằng điều này là khủng khiếp vậy thì nước Mỹ lẽ ra đã phải ngăn chặn không cho điều này xảy ra rồi chứ" Và chúng ta trả lời, "Không, chúng tôi trấn áp việc làm đó bằng ngôn luận, ngôn luận bày tỏ sự ân hận về điều đó và ngôn luận kêu gọi lòng khoan dung và tôn trọng."
Cách đây vài tuần tôi đã phát biểu trước Quốc Hội. Tôi nói rằng chúng ta đang bị thua trong cuộc chiến tư tưởng bởi vì chúng ta không ở trên vũ đài theo cách chúng ta đã từng làm trong Chiến tranh Lạnh. Tôi không nghĩ điều này có nguyên nhân ở một đảng phái chính trị hay một triết lý chính trị ở đất nước chúng ta. Tôi muốn thấy chúng ta bước ra vũ đài để bày tỏ những tư tưởng của chúng ta. Bởi vậy chúng ta cần làm điều đó theo cách sao cho tư tưởng của chúng ta dễ dàng được hiểu và tiếp nhận chứ không chỉ đơn thuần khẳng định tư tưởng của chúng ta theo cách đưa ra kết luận có sẵn, không, chúng ta cần tham gia nhiều hơn nữa. Thẳng thắn mà nói, ngay chính tại thời điểm này khi mà sự vận động vì dân chủ như chất men ấp ủ nay bất ngờ nở bung ra – hơn 20 năm sau khi Bức tường Berlin sụp đổ – vậy mà chúng ta đã đầu tư biết bao nhiêu là tiền của và cố gắng trong nhiều thập niên để rồi bị tụt lại đằng sau so với thời kỳ Bức màn Sắt, vậy mà chúng ta đang diễn giải về thế nào là dân chủ, vẫn không ngừng duy trì lá cờ tự do luôn giương cao trong trái tim con người, tìm mọi cách để đưa thông điệp tới khắp nơi nơi, thông qua phương tiện phát thanh sóng ngắn và Kinh thánh lén đưa vào các nước, và chúng ta đã làm tất cả những điều này chỉ để làm cho mọi người hiểu được rằng họ không đơn độc và có thể những quan niệm của họ về lòng can đảm của con người đã không đủ sức lật đổ chế độ — thế đấy, chúng ta đã cắt giảm mọi thứ [so với thời kỳ Chiến tranh Lạnh]. Chúng ta không phát ra được những thông điệp.
Trung công đang bắt đầu phát một chương trình truyền hình bằng tiếng Anh có thể xem ở khắp thế giới, Nga cũng vậy, rồi đài truyền hình Al Jazeera. Còn BBC thì đang cắt giảm rất nhiều chương trình bằng tiếng nước ngoài phát đi khắp thế giới. Nước Mỹ đang tỏ ra không cạnh tranh. Tôi có cảm tưởng chúng ta đang bỏ lỡ một cơ hội. Tôi hiểu rõ là chúng ta đang chịu sức ép ngân sách và đủ những khó khăn mà chúng ta đang phải đối mặt, nhưng thời điểm giờ đây đang đến – tôi nói điều này không phải theo cách nói ngạo mạn mà theo cách dựa vào những gì đã xảy ra trong thực tế.
Chúng ta đã hiểu được một điều rằng (ở nước Mỹ) con người từ khắp nơi trên thế giới, bất kể là loại người nào, đều có thể chung sống với nhau, đều có thể làm việc cùng nhau. Có được điều này đâu phải dễ. Phải mất một thời gian dài, nhưng tôi cho là chúng ta mới chỉ biết được chút ít cách làm thế nào để có được điều đó, và nước Mỹ mong muốn đem tới bất cứ sự giúp đỡ nào mà nước Mỹ có thể làm được.
JG: Mặt trái của vấn đề nói trên là: Có phải thời điểm hiện nay đang cho chúng ta thấy rằng chủ nghĩa thực dụng trong chính sách đối ngoại, trường phái thực dụng, đã không dùng được nữa? Ý tôi muốn nói là có vẻ như chúng ta quá ư lý tưởng chủ nghĩa –
HRC: Không, không. Tôi nghĩ tôi là người cứng đầu. Tôi chưa bao giờ hiểu được sự chia cắt giữa cái gọi là những người thực dụng và những người lý tưởng chủ nghĩa. Tôi không biết cách nào mà chúng ta thức dậy mỗi ngày trên đời này, làm công việc của mình, nếu như chúng ta không có một ý thức nào đó về lý tưởng chủ nghĩa, bởi vì chúng ta phải tin rằng bất chấp khó khăn đến mấy chúng ta nhất định sẽ ngăn chặn được kẻ độc tài đang áp bức người dân của y, chúng ta nhất định sẽ góp phần ngăn chặn chiến tranh, chúng ta nhất định sẽ tìm ra cách để đưa nước sạch tới những người đang khát và chữa bệnh cho những đứa trẻ. Và đồng thời tôi cũng không biết được cách nào mà chúng ta vượt qua được khó khăn mỗi ngày và hi vọng sẽ thành công mà không cần phải có cái đầu rất cứng và rất thực dụng. Bởi thế đối với tôi thì vấn đề không phải là một sự lựa chọn hoặc cái này/hoặc cái kia.
Khi tôi nhậm chức ngoại trưởng, tôi đã nói, nghe này, tôi cho là có ba khuynh hướng mà chúng ta phải lưu ý và ba khuynh hướng đó tách rời nhau và chẳng có liên hệ gì với việc đối xử với các nước khác, với các khu vực, với các ý thức hệ. [Thứ nhất], quyền lực bị phân tán. Quyền lực không còn là lĩnh vực của riêng chính phủ. Có quá nhiều điều đang diễn ra trên thế giới ngày hôm nay. Người dân đang được biết quá nhiều. Bởi vậy chúng ta phải bắt đầu đối xử với người dân trên một cơ sở trực tiếp hơn.
JG: Phe thực dụng đã tồn tại liên tục trong 50 năm qua – những kiểu người như Scowcroft/Kissinger – họ cho rằng các nhà độc tài dù là độc tài thương dân hay độc tài theo kiểu khác nào đó đi nữa thì họ là những địa chỉ duy nhất mà nước Mỹ phải lưu ý: nước Mỹ nên làm việc với các nhà lãnh đạo và để họ tự giải quyết những vấn đề ở cấp dưới họ.
HRC: Tôi hiểu.
JG: Tôi hiểu rằng bà có ý kiến tranh luận phản đối quan niệm cho rằng có những dòng tư tưởng thận trọng khôn ngoan trong chính sách đối ngoại, nhưng –
HRC: Tôi không tranh luận —
JG: — nhưng bà phát biểu –
HRC: Nghe này, tôi không có lý lẽ chống lại quan niệm nói trên. Tôi chỉ nói rằng đây không phải là vấn đề lựa chọn hoặc này/hoặc kia. Theo tôi thì ngày nay lập trường thực dụng thật khó lòng mà tồn tại. Chủ nghĩa thực dụng cũng đã thay đổi. Chúng ta đâu có đang sống ở nước Đức thời Bismarck [chính khách nổi tiếng thực dụng ở thời Vương quốc Phổ và Đế chế Đức ở thế kỷ 19]. Và ông có thể tưởng tượng nổi ngày nay một ngoại trưởng như Henry Kissinger có thể bí mật đi tới bất cứ nơi nào không? Tôi không cho là vậy.
JG: Ý bà định nói tới việc Henry Kissinger được cho là bị ốm ở Pakistan trong một tuần lễ rồi sau đó vọt sang Trung Quốc? Ở địa vị của bà có thể bà cũng muốn làm như thế.
HRC: Ồ, dĩ nhiên là tôi muốn. Nhưng vấn đề là không thể. Vấn đề thứ hai là sự phân tán quyền lực nhờ có thông tin, điều không thể tưởng tượng nổi cách đây mươi năm chứ đừng nói là 50 năm. Như vậy là ngay cả khi chúng ta tưởng là có thể làm việc với một người duy nhất nào đó của một đất nước và chúng ta có thể yên tâm không phải lo lắng gì cả, thì giờ đây điều này là không thể. Cái cách mà công nghệ bùng nổ giờ đây có nghĩa là tất cả chúng ta đang sống trong một môi trường hoàn toàn khác. Công nghệ đã làm thay đổi mọi thứ. Và giờ đây bất cứ ai giả đò theo một cách khác, tức là giả đò rằng có một học thuyết vĩ đại nào đó ở trên trời chỉ việc lấy xuống rồi đem áp đặt cho người dân của một đất nước ở trên trái đất này, thì cái thứ giả đò ấy giờ đây cũng không còn là thái độ thực dụng nữa rồi.
JG: Tôi không phải là một người say mê sự nhất quán. Chúng ta có khuynh hướng thiên vị sự nhất quán. Mọi thứ đều phải được liên kết với nhau một cách ngăn nắp —
HRC: Tất cả mọi người đều mong muốn điều đó.
JG: Tất cả mọi người đều cần sự nhất quán. Nhưng liệu có một kiểu loại tình tiết nhất quán nào mà bà thấy đã xảy ra kể từ khi người bán hoa quả tội nghiệp đã tự thiêu [ám chỉ sự kiện một người bán hàng rong ở Tuy-ni-di đã tự thiêu và từ đó đã bùng nổ cuộc nổi dậy của người dân đòi lật đổ chế độ].
HRC: Ý tôi muốn nói là một số nước Ả-rập đang đổ lỗi cho tôi vì đã gây ra chuyện này từ bài diễn văn của tôi tại Doha. Ý tôi định nói là bởi vì điều tôi thấy đang xảy ra là quá rõ ràng, ấy là điều đang xảy ra chỉ là sự vận động ở bên dưới bề mặt, rằng bất chấp việc các nhà lãnh đạo hoặc phủ nhận hoặc cố tình không nhìn thấy điều gì đang diễn ra thì điều đó vẫn cứ đang diễn ra. Chỉ đơn giản là trong suốt nhiều năm vừa qua nước Mỹ đã hụt hơi nên đã không thể hiểu được rằng người dân ở các nước đã đi trước thời đại. Bởi vậy nên tôi đã có bài diễn văn đó tại Doha, và bài diễn văn của tôi đã lôi cuốn được sự chú ý, tôi đã nhận ra điều đó vào ngay lúc ấy. Rất nhiều nguyên thủ quốc gia đã nói chẳng hạn, "Không, tôi không muốn nghe điều đó." Các lãnh đạo doanh nghiệp, các tổ chức phi chính phủ, đều tỏ vẻ bồn chồn ngay tại chỗ ngồi của họ. Họ gật đầu ra hiệu với nhau. Họ huých tay ra hiệu cho nhau. Tôi nhìn thấy hết. Từ chỗ tôi ngồi đọc bài diễn văn tôi hầu như có thể nhìn thấy hết những điều đó, rồi trong buổi thảo luận sau đó cũng vậy.
Như vậy là các nguyên thủ quốc gia có thể lựa chọn cách cố tình giả vờ phớt lờ, song người dân trong xã hội, không chỉ những người trẻ tuổi mà tất cả mọi người thuộc đủ mọi tầng lớp đều hiểu rằng đang có một sự khởi đầu của thay đổi.
JG: Một trong những điều mâu thuẫn rành rành ấy là trong khi một mặt thì nước Mỹ thúc giục cải cách dân chủ ở những nơi như Ai Cập và Tuy-ni-di thì mặt khác nước Mỹ lại tham gia làm ăn với chế độ quân chủ. Chúng ta có rất nhiều đồng minh – nổi bật nhất là Jordani và Ả-rập Saudi – hiện nay các nước này đang cảm thấy một sức ép đặt lên mặt trận dân chủ và mối quan tâm trực tiếp của chúng ta là ủng hộ và duy trì những gã này ở nguyên trên ngai vàng của họ. Bà có bận tậm tới sự mâu thuẫn này hay không?
HRC: Tôi không chấp nhận tiền đề nói trên. Tôi cho là chúng ta tin vào cùng những giá trị và nguyên tắc như nhau, chấm hết. Chúng ta tin rằng các nước đó nên trao thêm quyền cho người dân của họ. Chúng ta tin rằng người dân phải được hưởng những quyền phổ quát nhất định nào đó. Chúng ta tin rằng có những hệ thống kinh tế nhất định nào đó đem lại kết quả tốt hơn cho tuyệt đại đa số người dân, so với những hệ thống con khác [subsystem]. Vì thế tôi nghĩ là nước Mỹ rất nhất quán. Tôi cho là sự nhất quán đã là một nền tảng của chính sách đối ngoại của Mỹ ít nhất trong suốt thế kỷ qua.
Chúng ta cũng đồng thời đang sống trong thế giới thực. Chúng ta làm việc với rất nhiều nước bởi chúng ta và họ có những lợi ích chung. Chúng ta và họ có những vấn đề an ninh nào đó mà cả hai đều đang quan tâm. Hiển nhiên Iran ở Trung Đông đang là một thách thức chính đối với tất cả chúng ta. Nước Mỹ làm ăn với rất nhiều nước có hệ thống kinh tế và chính trị không phải là mục đích của chúng ta hoặc chúng ta sẽ không bao giờ lựa chọn những hệ thống đó. Và nước Mỹ đã khuyến khích một cách nhất quán, cả công khai lẫn kín đáo, sự cải cách và sự công nhận và bảo vệ các quyền của con người. Song chúng ta không từ bỏ làm việc với Trung Quốc chỉ bởi vì chúng ta cho là họ có một hồ sơ nhân quyền rất tồi tệ. Chúng ta không từ bỏ làm việc với Ả-rập Saudi —
JG: Và trên thực tế thì (trung công) hiện nay đang tỏ ra rất sợ hãi.
HRC: Đúng thế. Họ đang lo lắng và họ đang định ngăn chặn lịch sủ, đó là việc làm vô ích chỉ tổ làm trò cười. Họ không thể làm được điều đó. Nhưng họ đang cố duy trì kìm hãm càng lâu chừng nào có thể.
JG: Nhưng bà làm gì để hiểu được những ông vua – chẳng hạn như Vua Abdullah II của Jordani? Hiện nay ông ấy đang chịu sức ép nhiều hơn bất cứ lúc nào. Ông ấy là một đồng minh lớn của Mỹ, ông ấy chắc chắn không phải là một gã du côn sát nhân như Qaddafi. Nhưng ông ấy là một ông vua và ông ấy có những vấn đề về quản lý chính phủ. Làm thế nào để nước Mỹ giúp đỡ một cách cụ thể một người như vậy để ông ta biết cách hành động để giải quyết vấn đề kịp thời chứ không đợi cho tới khi những vấn đề trở nên trầm trọng và không thể giải quyết được nữa?
HRC: Chúng ta hỗ trợ và cho họ những lời khuyên trong khả năng của chúng ta.
JG: Chúng ta đã không thành công với Mubarak.
HRC: Đúng, chúng ta đã không thành công với Mubarak, và điều đó không phải bởi vì thiếu sự cố gắng. Hết tổng thống này đến tổng thống khác, hết ngoại trưởng này đến ngoại trưởng khác – tất cả đều đã cố gắng. Ở những nước như Jordani thì chúng ta đều đang cố gắng giúp đỡ họ một cách thực dụng. Chẳng hạn, vua của Jordani không chỉ gặp phải những vấn đề chính trị và kinh tế cần giải quyết mà nước này còn là một trong những quốc gia thiếu nước nhất trên thế giới. Vì thế cách đây vài tháng tôi đã công bố một khoản tiền viện trợ không hoàn lại Thách thức Thiên niên kỷ trị giá 250 triệu đôla để giúp họ giải quyết vấn đề thiếu nước bởi vì tôi tin là chúng ta không chỉ đến đó, ngồi bàn bạc rồi nói các ông nên làm điều này, các ông nên làm điều kia, nói thì dễ lắm, nhưng chúng ta và họ là chỗ bạn bè, đối tác và đồng minh thực sự. Cho nên chúng ta nói với họ, "Này, đây là một sự tiến bộ xác thực hiển nhiên mà chúng tôi có thể giúp các ông thực hiện được." Và điều này thì ở nước nào cũng vậy thôi, chúng ta đối xử với những người đang trong trải qua những cơn đau của thời kỳ quá độ và chúng ta nghĩ là chúng ta có thiện ý tốt nhưng chúng ta lại đang đối mặt với những vấn đề khó khăn nào đó.
JG: Có một điều tôi không hiểu đó là Bashar al-Assad lúc này [Tổng thống hiện nay của Syria], khi bà gọi ông ta là một nhà cải cách hoặc bà nói rằng ông ta được những người khác gọi là một nhà cải cách. Bao giờ cũng có sự có thể uốn thế này thế kia hoặc sự đạo đức giả về chiến lược trong cách chúng ta phải đối xử với thế giới. Nhưng phải chăng chúng ta không nên thổi những luồng gió đổi thay tới hướng Damascus [thủ đô của Syria] và cả Tehran [thủ đô của Iran] nữa ?
HRC: Chúng ta không cần phải thổi gì hết. Những luồng gió đang tự thổi. Không gì có thể ngăn chặn được những luồng gió ấy. Và điều chúng ta đang cố gắng làm với ông ta là cung cấp cho ông ta một tầm nhìn lựa chọn khác về bản thân ông ta và tương lai của Syria. Vì thế khi một số dân biểu Mỹ đã tới Syria rồi quay về và nói công khai hoặc nói ở chỗ riêng tư rằng "Chúng tôi nghĩ là ông ta đang thực sự mong muốn cải cách, song ông ta đang định cải cách theo lối vá víu những mẩu vụn chính trị của ông ta lại với nhau," thì tôi nghĩ đáng để nhắc nhở ông ta về điều đó. Và bởi vì tôi sẽ không nói chuyện với ông ta qua điện thoại, và tôi cũng không bay tới Damascus, cho nên tôi nghĩ đó là cách duy nhất để giao thiệp với ông ta. Ông ta phải đưa ra những quyết định và cho tới lúc đó thì có vẻ như mọi chuyện đang không đi đúng hướng. Nhưng chắc chắn là có rất nhiều hi vọng rằng ông ta sẽ bắt đầu đưa ra những cải cách giúp cho Syria tiến lên trước khi những vấn đề trở nên trầm trọng không thể giải quyết được nữa.
JG: Bà sẽ buồn nếu như chế độ đó biến mất?
HRC: Điều đó còn tùy thuộc vào chế độ nào sẽ thay thế.
JG: Hãy nói về Tehran một chút, bởi lẽ Iran là cái bóng tối đang hiện ra lù lù trên toàn bộ vùng Trung Đông. Mọi vấn đề dù trên bất kỳ phương diện nào mà chúng ta đang giải quyết thì đều có thành phần "Iran". Iran đang sợ hãi và hiển nhiên họ cũng đang nhìn thấy một số cơ hội. Để cho họ chứng kiến sự nổi dậy ở các nước Hổi Giáo là điều chẳng có gì tệ hại cả. Nhưng làm cách nào để chúng ta tách riêng họ ra, thúc giục họ đi tới cải cách thực sự và khuyến khích người dân đứng lên như họ đã làm hồi năm 2009?
HRC: Chà, tôi rất lấy làm tiếc cho cái cách mà chế độ ở Iran đang đối xử với chính nhân dân của họ, cái mức độ đạo đức giả mà họ đang bộc lộ khi họ phản ứng trước sự nổi dậy ở khắp vùng này. Họ đã bộc lộ quả là một tài năng về chủ nghĩa toàn trị khi họ đã áp đặt một cơ chế kiểm soát tư tưởng tàn nhẫn tới mức thậm chí cơ chế ấy đã bắt đầu đi vào sách giáo khoa của nước họ, trở thành điều mà người dân có thể học, có thể thảo luận. Điều này trái ngược với tất cả những gì chúng ta biết về tâm lý của người Iran hiện đại, Iran đúng là một nơi kinh hãi nếu phải sống ở đó.
JG: Chúng ta có thể làm gì?
HRC: Ồ, tôi nghĩ chúng ta vẫn đang làm đấy chứ. Đầu tiên là vào năm 2009 có rất nhiều người Iran nắm rõ tình hình hiện đang sống ở trong hoặc ngoài đất nước này đã nói "Đừng cường điệu chuyện nổi dậy, đừng đề cao thái quá chuyện nổi dậy, chuyện đó phải được xuất phát từ trong nước, đừng biến nó thành điều gì đó mà nước Mỹ đang làm, chúng tôi cần đứng lên bằng đôi chân của chính mình." Phần nào giống với cái cách của Quảng trường Tahrir, đó là thế này: "Đây là cuộc cách mạng của chúng tôi; bất cứ ai khác hãy tránh ra đừng làm cản đường chúng tôi." Và việc chế độ ở Iran dùng vũ lực để dập tắt sự nổi dậy của người dân và sự dùng vũ lực vẫn đang tiếp tục biến thành một thứ chế độ độc tài quân sự, với Vệ binh Cách mạng về căn bản là lực lượng đảm nhận nhiệm vụ chính, đã khiến chúng ta thấy ngày càng rõ điều cấp thiết là chúng ta phải làm tất cả để ủng hộ những người đang đứng lên vì nhân quyền và vì nền dân chủ thực sự ở Iran.
JG: Tôi nghĩ đây là cách đặt câu hỏi: Chúng ta có thể đầu tư vào Mùa Xuân Ả-Rập?
HRC: Tôi cho là có thể, và tôi nghĩ là chúng ta có thể làm như vậy. Tôi nghĩ chúng ta đang nói rất rành mạch rằng người Iran đang cố gắng để được hưởng công trạng vì điều gì đó mà họ không chỉ chẳng có gì liên quan tới mà không những thế họ còn chống lại chính điều đó và họ không đáng để có được bất kỳ lòng tin nào của người khác.
JG: Giả sử như bà phải trở đi trở lại với những câu hỏi nói trên, bà – và cả tôi nữa chỉ muốn đi tới hai điều chung cuộc về tiến trình hòa bình ở Trung Đông – nhưng giả sử có ai đó ở Ai Cập nghĩ về bà như là người bạn tốt nhất của Mubarak và một người nào đó ở vùng Vịnh nghĩ về bà kiểu như một Wolfowitz mắt hiếng [Wolfowitz là thứ trưởng quốc phòng dưới thời Tổng thống George Bush (con) và là người kiến tạo cuộc chiến đánh I-rắc sau vụ ngày 11 tháng 9. Ông được bổ nhiệm là giám đốc Ngân hàng thế giới nhưng đã phải từ chức sau mấy tháng vì vụ rắc rối liên quan đến việc ông tăng lương cho cô bạn gái người Trung Đông] hoặc đại loại vậy —
HRC: Ông có thể gọi tôi là mắt hiếng nhưng đừng so sánh tôi với chuyện đó. (Cười.)
JG: Nhưng tôi thấy điều này đáng lưu ý bởi vì bà nghe thấy, không chỉ ở đây [Bộ ngoại giao] mà còn ở Nhà Trắng nữa, người ta nói rằng, "Ồ, các anh tỏ ra quá chậm chạp trong chuyện Yemen hoặc quá chậm chạp trong chuyện này" —
HRC: Ý tôi muốn nói là học thuyết của tôi là Học thuyết Goldilocks [Goldilocks là tên cô bé trong câu chuyện dành cho trẻ em có tên "Câu chuyện về cô bé Goldilocks và ba con gấu", cốt truyện hơi giống như Nàng Bạch tuyết và 7 Chú lùn] – không nóng quá, không nguội quá, nhiệt độ chỉ vừa vặn thích hợp.
JG: Tôi hiểu ý bà định nói gì. Nhưng hãy cho phép tôi nhắc lại câu hỏi này: Bà giải quyết cách nào với sự đạo đức giả, tức là bà đối xử với một một nước theo một cách và đối xử với một nước khác theo một cách khác?
HRC: Tôi không làm thế. Tôi thành thật tin rằng không nơi nào giống nơi nào. Có những khuynh hướng, song tôi suy nghĩ là sau khi Bức tường Berlin sụp đổ thì nước Đức đã phản ứng như thế nào và Ba Lan đã phản ứng như thế nào, chúng ta không thể nói rằng có một cái mẫu chung vừa vặn cho tất cả.
JG: Nhưng như thế sẽ dễ dàng hơn.
HRC: Tôi không biết có dễ dàng hơn không. Ý tôi định nói là tất cả chúng ta đều là tù binh của trải nghiệm của chính chúng ta. Chúng ta có thể nhìn vào thời kỳ quá độ đi tới dân chủ ở các nước Mỹ La Tinh và ở châu Âu – hãy nhìn vào Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha. Không có hai nước nào giống hệt nhau. Có thể có những khuynh hướng chung, và chúng ta hi vọng các nước cùng đi tới được điểm đến giống nhau ở cuối hành trình, nhưng Yemen hoàn toàn khác với Libya, trên mọi phương diện mà chúng ta có thể nghĩ tới.
JG: Hãy dành một chút thời gian để bàn về tiến trình hòa bình ở Trung Đông. Người Israel và rất nhiều người ủng hộ họ ở Mỹ sẽ nói "Xem kìa, cuộc nổi loạn của người Ả-rập đang chứng minh rằng người ta không lo ngại về những người Palestin; người ta đang lo ngại về một sự thiếu trách nhiệm giải trình của các chính phủ v.v. cơ hội kinh tế –"
HRC: Các nước đang lo ngại về cả hai.
JG: Mùa Xuân Ả-rập có liên hệ thế nào với tiến trình hòa bình ở Trung Đông? Và Mùa Xuân À-rập có tác động thế nào, tác động bất lợi hoặc tác động tích cực?
HRC: Điều tôi suy nghĩ tới nhiều là sự sắp xếp thành trình tự, Jeff ạ. Ngay lúc này đây, người dân ở Ai Cập, chẳng hạn, đang tập trung nhiều vào tương lai của chính họ. Điều này không có nghĩa là sự xung đột giữa Ả-rập và Israel không được đặt ra, bởi vì vấn đề này đã được đặt ra khi tôi tới đó, nhưng nó không xuất hiện như là vấn đề duy nhất mà mọi người muốn nói với tôi, điều này trong quá khứ đôi khi cũng đã xảy ra. Đã từng xảy ra, chẳng hạn, "Thôi được, tạm thời chúng ta phải tôn trọng hòa ước ký ở Trại David, nhưng các ông biết là chúng ta sẽ phải nghiên cứu vấn đề này khi chúng ta có một chính phủ mới, sau khi chúng ta đã ổn định hơn, chúng ta sẽ tìm hiểu xem mối quan hệ của chúng ta thực sự là gì. Nước Mỹ không phải là một người tự động ủng hộ cho tiến trình hòa bình ở Trung Đông, nhưng hiện tại thì chúng ta buộc phải để cho nền kinh tế tiếp tục hoạt động, chúng ta phải để cho giai đoạn chính trị quá độ được hoàn thành cái đã."
Như vậy, vấn đề không giống như là gạt nó ra khỏi chương trình nghị sự. Nó chỉ đơn giản là đang kẹt ở trong một góc nào đó cho tới khi các vấn đề khác đã được giải quyết xong. Nhưng nếu chúng ta tiếp xúc với Vua Abdullah của Jordani thì sẽ thấy là tiến trình hòa bình ở Trung Đông vẫn là vấn đề rất lớn trong suy nghĩ của người Jordani, bởi vì họ sống với điều đó mỗi ngày.
JG: Như vậy là sự không tiến bộ có thể gây tác động bất lợi tới –
HRC: Chẳng có điều gì mà tôi lại không nhắc đi nhắc lại nhiều lần và tôi đã nói với các bạn bè Israeli là bởi vì tôi yêu Israel và tôi có quan điểm rất chắc chắn về tương lai. Tạm thời lúc này chúng ta có một chính phủ thế tục ở bờ Tây sông Jordan đã đem lại sự tiến bộ về kinh tế và đã có những tiến bộ về an ninh. Nhưng hiện nay Israel đang phải đối phó với một môi trường rất dễ thay đổi, và tôi dù thế nào đi nữa cũng không coi nhẹ mức độ khó khăn. Điều này đã xảy ra ở Ai Cập [thí dụ đầu tiên] và chúng ta đã thấy là người Israel bình luận là họ không chắc sự thay đổi ở Syria có đem lại lợi ích cho Israel.
JG: Tôi đang tự hỏi có phải điều này đã gây ra một sự ảnh hưởng nào đó tới cái cách chính phủ Israel đang bàn về [Syria] —
HRC: Chắc chắn tôi không thể không nhận ra điều đó. Tình hình ở Lybia hiện nay cũng không chắc chắn. Như vậy giờ đây Israel đang có những vấn đề thực sự và họ bắt buộc phải giải quyết theo những cách mới, trong khi đó những thay đổi vẫn tiếp tục diễn ra. Tôi vẫn tin rằng sẽ là vì rất nhiều lợi ích và an ninh của Israel nếu họ thực sự chuyển hướng sự chú ý tới tiến trình hòa bình và đề ra được một thỏa thuận thích hợp với Chính quyền Palestin vì sự giữ gìn an ninh cho Israel.
JG: Một câu hỏi cuối cùng về chủ đề này: cách đây khoảng bốn năm tại văn phòng Thượng nghị sĩ của bà chúng ta đã bàn về Isreal và làm thế nào để Israel chấp nhận những nhượng bộ cần thiết vì nền hòa bình. Một trong những điều bà nói hôm đó đã khiến tôi chú ý ấy là, theo sự hiểu biết của bà về tâm lý của người Israel thì người Israel sẽ tiếp tục bàn đến những vấn đề này khi nào mà họ cảm thấy an toàn trong vòng tay ôm ấm áp của Hoa Kỳ –
HRC: Đúng.
JG: — khi họ biết rằng có người đứng đằng sau họ. Và khi họ cảm thấy bị Hoa Kỳ xa lánh, như họ đã từng cảm thấy như vậy trong hai năm đầu tiên của chính quyền hiện nay, thì họ trở nên ít có khả năng vận động. Điều này vẫn tiếp tục đúng hay chỉ đơn giản là Thủ tướng Netanyahu đang chứng tỏ không muốn vận động dù là có một vòng tay ôm ấm áp hay không?
HRC: Tôi nghĩ ông ấy có những mối bận tâm rất nghiêm túc cần phải giải quyết.
JG: Những mối bận tâm về an ninh quốc gia hay những mối bận tâm về quan hệ đồng minh?
HRC: An ninh quốc gia là mối bận tâm đầu tiên và quan trọng nhất của ông ấy. Nhưng điều hiển nhiên là ông ấy đang ở trong địa hạt chính trị. Tôi đã từng ở trong địa hạt chính trị. Ông ấy còn phải lo lắng đến lập trường chính trị của mình. Nhưng so với bất kỳ chính quyền nào khác trong quá khứ thì chính quyền này, chính quyền của Obama chắc chắn đã làm được nhiều điều hơn cho an ninh của Israel chỉ trong một thời gian ngắn. Sự hỗ trợ và ủng hộ của Mỹ dành cho Israel để giảm nhẹ mối lo ngại chính đáng về an ninh của Israel, công việc chúng tôi đang làm nhằm ngăn chặn Iran, các biện pháp trừng phạt mà chúng ta đã dàn xếp được trước sự ngạc nhiên của tất cả mọi người, sức ép của chúng ta đối với Iran – chúng ta đã thực sự phối hợp chặt chẽ với Israel trong những vấn đề quan trọng có ý nghĩa cơ bản đối với an ninh của Israel. Như vậy tôi cho là chúng ta phải đánh giá theo cách đó, bởi vì chúng ta chắc chắn sẽ thực hiện những điều đã cam kết.
***
(Jeffrey Goldberg là phóng viên của tờ The Atlantic. Ông là tác giả của cuốn sách viết về Trung Đông và châu Phi có đầu đề Những người tù: một câu chuyện về tình bạn và sự khủng bố [Prisoners: A Story of Friendship and Terror]. Cuốn sách này đã được các báo Los Angeles Times, New York Times, Washington Post, Slate Magazine, Progressive, Washingtonian Magazine và Playboy ca ngợi là cuốn sách hay nhất của năm 2006.
Trước khi là phóng viên của tờ The Atlantic vào năm 2007, Jeffrey Goldberg là phóng viên của tờ New Yorker chuyên viết về Trung Đông và Washington. Trước đó ông là phóng viên của tạp chí New York Times Magazine, và New York Magazine. Ngoài ra ông còn viết cho tờ Forward và phụ trách một chuyên mục của tờ The Jerusalem Post.
Năm 2003 Goldberg nhận giải thưởng National Magazine Award vì thành tích đưa tin về khủng bố Hồi giáo. Ông còn được giải của Tổ chức Quốc tế Phóng viên Điều tra [International Consortium of Investigative Journalists]; giải thưởng của Overseas Press Club vì những bài báo xuất sắc viết về nhân quyền và giải thưởng Abraham Cahan Prize về nghề làm báo. Năm 2005 ông nhận giải thưởng Daniel Pearl của Liên minh chống phỉ báng người Do Thái [Anti-Defamation League Daniel Pearl Prize].
Người dịch: Hiền Ba